Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 48

Devanagari script

इदं तीर्थं हरपापं सप्तजन्माघनाशनम् । गंगायां मिलितं पश्चाज्जन्मकोटिकृताघहम्

Transliteration

idaṃ tīrthaṃ harapāpaṃ saptajanmāghanāśanam | gaṃgāyāṃ militaṃ paścājjanmakoṭikṛtāghaham

Translation

یہ تیرتھ ‘ہَرپاپ’ سات جنموں کے گناہ مٹا دیتا ہے؛ اور پھر جب یہ گنگا میں مل جاتا ہے تو کروڑوں جنموں میں جمع کیے ہوئے گناہوں کو بھی نیست و نابود کر دیتا ہے۔

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक (demonstrative)

• तीर्थम्: pilgrimage-place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• हरपापम्: sin-removing
• हरपापम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हर (√हृ धातु से 'हर' प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय: पापं हरति इति; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of तीर्थम्)

• सप्तजन्माघनाशनम्: destroyer of sins of seven births
• सप्तजन्माघनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या) + जन्म (प्रातिपदिक) + अघ (प्रातिपदिक) + नाशन (√नश् धातु से प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष: सप्तजन्मानाम् अघस्य नाशनम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of तीर्थम्)

• गङ्गायाम्: in the Gaṅgā
• गङ्गायाम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• मिलितम्: merged/combined
• मिलितम्: Karta (Predicate of subject/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: मिल् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'joined/merged' (agreeing with तीर्थम्)

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb: 'afterwards')

• जन्मकोटिकृताघहम्: (that which removes) sins committed over crores of births
• जन्मकोटिकृताघहम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन्म (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक) + कृत (√कृ धातु + क्त) + अघ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: जन्मकोट्या कृतम् अघम् यस्य/यत् (intended: 'sins committed over crores of births'); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of तीर्थम्/फलम् implied)

Speaker

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa default narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Harapāpa

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage audience (ṛṣis/pilgrims)

Visual Art Cues

Scene: A small sacred stream/tīrtha named Harapāpa flows into the Gaṅgā; pilgrims bathe at the confluence as dark ‘sin’ imagery dissolves into radiant water-light.

Characters & Entities

• Harapāpa Tīrtha
• Gaṅgā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-sevā (reverent approach to holy waters) purifies deep karmic burdens; Gaṅgā-union amplifies the cleansing power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Harapāpa tīrtha and its sacred connection/merging with the Gaṅgā in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied tīrtha-snāna and contact with the holy confluence/merging into Gaṅgā as the means of sin-destruction.