Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39
Devanagari script
सुखेन तिष्ठ का चिंता मयि जीवति ते प्रिये । इति तद्वचनं श्रुत्वा सास्थिता मूकवत्सती
Transliteration
sukhena tiṣṭha kā ciṃtā mayi jīvati te priye | iti tadvacanaṃ śrutvā sāsthitā mūkavatsatī
Translation
آرام سے رہو؛ اے محبوبہ، جب تک میں زندہ ہوں تمہیں کیسی فکر؟ یہ بات سن کر وہ گونگی سی ہو کر ساکت رہ گئی۔
Word by Word
सुखेनwith ease; comfortably
सुखेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; करण-भावे (adverbial instrumental)
तिष्ठstand/stay
तिष्ठ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
काwhat? which?
का:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; प्रश्नवाचक
चिन्ताworry
चिन्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मयिin me
मयि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th case), एकवचन
जीवति(while I) live
जीवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तेto you; for you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th case), एकवचन; सर्वनाम
प्रियेO beloved
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
तत्-वचनम्that statement
तत्-वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + वचन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (tasya vacanam); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having heard’
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्थिताstood; remained
अस्थिता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु) → आस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘stood/remained’
मूक-वत्like a mute (person)
मूक-वत्:
Sambandha (Simile/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमूक (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formउपमानवाचक-अव्यय (like/as)
सतीbeing (so); as she was
सती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक; present participle of अस्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being’ (context: she)
Speaker
Śyena (hawk), addressing his mate; narrator continues
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Pārāvatī (mate)
Visual Art Cues
Scene: The hawk consoles his beloved; she becomes motionless and mute, conveying shock, fear, or overwhelmed trust.
Characters & Entities
Ś
Śyena (hawk)P
Pārāvatī (female bird/mate)FAQs
Protection and responsibility calm fear; dharma includes reassuring and safeguarding those who depend on you.
Not explicitly; the wider Kāśī Khaṇḍa context frames Kāśī as a refuge, but this verse itself is interpersonal narrative.
None.