Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 30
Devanagari script
इत्थं पारावतवचः श्रुत्वा पारावती ततः । मौनमालंब्य संतस्थे पत्युः पादार्पितेक्षणा
Transliteration
itthaṃ pārāvatavacaḥ śrutvā pārāvatī tataḥ | maunamālaṃbya saṃtasthe patyuḥ pādārpitekṣaṇā
Translation
نر کبوتر کی یہ بات سن کر پاراوتی خاموش ہو گئی اور ساکن رہی، اس کی نگاہیں شوہر کے قدموں پر جھکی رہیں۔
Word by Word
इत्थम्thus
इत्थम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in this manner)
पारावतवचःthe pigeon’s words
पारावतवचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपारावत + वचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पारावतस्य वचः)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; having heard
पारावतीthe female pigeon
पारावती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपारावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (then/thereafter)
मौनम्silence
मौनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमौन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आलम्ब्यhaving resorted to
आलम्ब्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-√लम्ब् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund): having taken up/resorted to
संतस्थेremained; stood
संतस्थे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√स्था (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; ‘stood/ remained’
पत्युःof (her) husband
पत्युः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पादार्पितेक्षणाwith eyes fixed on (his) feet
पादार्पितेक्षणा:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाद + अर्पित + ईक्षणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्या ईक्षणा पादेषु अर्पिता)
Speaker
Narrator (within Kāśīkhaṇḍa frame)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The female pigeon becomes motionless, eyes lowered toward her mate’s feet; the temple background is quiet, lamps steady, conveying a sudden peace after anxious speech.
Characters & Entities
P
Pārāvatī (female pigeon)P
Pārāvata (male pigeon)FAQs
It portrays humility and restraint—quiet acceptance and respect as a form of household dharma (when guided by right intention).
Kāśī is the overarching sacred context, though this verse is primarily ethical-narrative.
None.