Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 29

Devanagari script

काश्यां त्रिलोचनं लिंगं येर्चयंति महाधियः । तेर्च्यास्त्रिभुवनौकोभिर्ममप्रीतिमभीप्सुभिः

Transliteration

kāśyāṃ trilocanaṃ liṃgaṃ yercayaṃti mahādhiyaḥ | tercyāstribhuvanaukobhirmamaprītimabhīpsubhiḥ

Translation

جو بلند ہمت لوگ کاشی میں تری لوچن لِنگ کی پوجا کرتے ہیں، وہی پوجنے والے خود تینوں جہانوں کے باشندوں کے لیے—جو میری خوشنودی چاہتے ہیں—قابلِ پرستش بن جاتے ہیں۔

Word by Word

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• त्रिलोचनम्: three-eyed (Trilocana)
• त्रिलोचनम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रिलोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying लिङ्गम्)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• अर्चयन्ति: worship
• अर्चयन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्

• महाधियः: great-minded (persons of great intellect)
• महाधियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + धि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (महती धिः येषाम्)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• अर्च्याः: are worthy of worship
• अर्च्याः: Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: अर्च्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्तव्य/यत्-प्रत्ययान्त (worthy to be worshipped)

• त्रिभुवनौकोभिः: by the dwellers of the three worlds
• त्रिभुवनौकोभिः: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: त्रि + भुवन + ओकस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (त्रिभुवनेषु ओकः यस्य/येषाम्)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• प्रीतिम्: pleasure/favor
• प्रीतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अभीप्सुभिः: desiring (to obtain)
• अभीप्सुभिः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभि-ईप्सु (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; इच्छार्थक-उणादि/सुप्-प्रत्ययान्त (desiring)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Trilocana-liṅga (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages/pilgrims (implied)

Visual Art Cues

Scene: In Kāśī, sages and pilgrims worship Trilocana; above, devas and gandharvas shower flowers upon the devotees themselves, indicating that the worshippers become worship-worthy.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Trilocana Liṅga
• Three worlds (Tribhuvana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship at Kāśī elevates the devotee’s spiritual status so greatly that even celestial beings honor them.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), centering on the Trilocana Liṅga shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arcana (formal worship) of the Trilocana Liṅga in Kāśī.