Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

Devanagari script

त्वया तु यानि पृष्टानि यैरिदं क्षेत्रमुत्तमम् । तानि लिंगानि वक्ष्यामि मुक्तिहेतूनि सुंदरि

Transliteration

tvayā tu yāni pṛṣṭāni yairidaṃ kṣetramuttamam | tāni liṃgāni vakṣyāmi muktihetūni suṃdari

Translation

لیکن اے حسین! جن لِنگوں کے بارے میں تم نے پوچھا ہے—جن کے سبب یہ کْشَیترہ اعلیٰ ہے—انہی موکش دینے والے لِنگوں کا میں اب بیان کروں گا۔

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrastive particle)

• यानि: which (things)
• यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• पृष्टानि: asked
• पृष्टानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पृष्ट (कृदन्त; √पृच्छ् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘asked’

• यैः: by which
• यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• क्षेत्रम्: sacred field/region
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• उत्तमम्: excellent; supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• तानि: those
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• लिंगानि: liṅgas
• लिंगानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• वक्ष्यामि: I will tell
• वक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लृट् लकार (Simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मुक्तिहेतूनि: causes of liberation
• मुक्तिहेतूनि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुक्ति-हेतु (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘मुक्तेः हेतवः’

• सुंदरि: O beautiful one
• सुंदरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (mukti-hetu liṅga cluster; to be enumerated)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī (sundarī)

Visual Art Cues

Scene: A teaching moment: Pārvatī asks which liṅgas make the kṣetra supreme; Śiva prepares to enumerate the liberation-bestowing liṅgas—suggesting a forthcoming sacred map.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Kṣetra (Kāśī)
• Mukti
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s supremacy is grounded in specific liberation-causing sacred forms; knowing and honoring them is part of kṣetra-māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī-kṣetra as ‘uttama’ (supreme), especially through its mukti-hetu liṅgas.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it introduces an upcoming exposition meant to guide pilgrims/devotees.