Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 180

Devanagari script

स्कंद उवाच । ब्रह्मापि भजतेद्यापि तल्लिंगं कलशोद्भव । स्तुवन्ब्रह्म स्तवेनैव स्वात्मना विहितेन हि

Transliteration

skaṃda uvāca | brahmāpi bhajatedyāpi talliṃgaṃ kalaśodbhava | stuvanbrahma stavenaiva svātmanā vihitena hi

Translation

سکند نے کہا: “اے کلش سے جنم لینے والے اگستیہ! آج بھی برہما اسی لِنگ کی پوجا کرتا ہے، اور اپنے ہی آتما کے رچے ہوئے اس ستَو کے ذریعے پرم برہمن کی ستوتی کرتا ہے۔”

Word by Word

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; also/even)

• भजते: worships/serves
• भजते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• इद्य: today/now (as read)
• इद्य: —
• Type: Adjective
• Root: इद्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्/विशेषणरूपेण; (पाठभेदः: इदानीम्/अद्य)

• अपि: even
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; even/also)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् ‘लिङ्गम्’

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• कलशोद्भव: O one born from the pot (Agastya)
• कलशोद्भव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कलश + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन

• स्तुवन्: praising
• स्तुवन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ब्रह्म: Brahman/the Absolute (or Brahmā, as object)
• ब्रह्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• स्तवेन: with a hymn
• स्तवेन: Karaṇa (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic particle)

• स्वात्मना: by his own self
• स्वात्मना: Karaṇa (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: स्व + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• विहितेन: prescribed/ordained
• विहितेन: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘विहित’; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्तवेन’ इत्यस्य विशेषणम्

• हि: indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; indeed)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-liṅga (contextual: Viśveśvara/Oṃkāra-linked liṅga)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Kalāśodbhava)

Visual Art Cues

Scene: Skanda instructs Agastya; in a parallel vignette, Brahmā is shown worshipping a radiant liṅga with flowers and water, reciting a hymn emanating as visible script or sound-waves.

Characters & Entities

• Skanda
• Brahmā
• Liṅga
• Agastya (Kalaśodbhava)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the highest deities uphold devotion and regular worship; stotra and pūjā remain perennial spiritual disciplines.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s Liṅga-presence (within the Ānandavana/Kāśī setting of the chapter).

What ritualistic prescription is mentioned?

Continued Liṅga-bhajana (worship) and stotra-recitation as a sanctioned devotional practice.