Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 94

Devanagari script

चतुःषष्टिस्तु वेताला महाभीषणमूर्तयः । रुंडमुंडस्रजः सर्वे कर्त्रीखर्परपाणयः

Transliteration

catuḥṣaṣṭistu vetālā mahābhīṣaṇamūrtayaḥ | ruṃḍamuṃḍasrajaḥ sarve kartrīkharparapāṇayaḥ

Translation

اور چونسٹھ ویتال ہیں، نہایت ہیبت ناک صورت والے؛ سب کے گلے میں کٹے سروں کی مالائیں ہیں اور ہاتھوں میں چھریاں اور کھوپڑی کے کاسے۔

Word by Word

• चतुःषष्टिः: sixty-four
• चतुःषष्टिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुः-षष्टि (संख्यासमास-प्रातिपदिक; चतुर् + षष्टि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; द्विगु-समासः (64)

• तु: indeed
• तु: Nipāta (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (particle: but/indeed)

• वेतालाः: Vetālas
• वेतालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेताल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन

• महाभीषणमूर्तयः: having very terrifying forms
• महाभीषणमूर्तयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा-भीषण-मूर्ति (प्रातिपदिक; महा + भीषण + मूर्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; कर्मधारयः (महाभीषणा मूर्तिः येषाम्/महाभीषणमूर्तयः)

• रुण्डमुण्डस्रजः: garlanded with trunks and heads
• रुण्डमुण्डस्रजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुण्ड-मुण्ड-स्रज् (प्रातिपदिक; रुण्ड + मुण्ड + स्रज्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुण्डमुण्डानां स्रजः)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन (वेतालानां विशेषणम्)

• कर्त्रीखर्परपाणयः: having scissors/knife and skull-bowl in their hands
• कर्त्रीखर्परपाणयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्त्री-खर्पर-पाणि (प्रातिपदिक; कर्त्री + खर्पर + पाणि)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (कर्त्री च खर्परं च पाण्योः यस्य/येषाम्—अर्थे)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fearsome retinue of sixty-four vetālas with garlands of severed heads, holding knives and skull-bowls, standing as a protective cordon—more like a supernatural militia than random spirits—framing the sanctity of Kāśī.

Characters & Entities

• Vetāla
• Kāśī
• Bhairava (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The kṣetra is safeguarded by fierce attendants who deter impurity and wrongdoing around the mokṣa-city.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) as a protected sacred field (kṣetra).

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is described; the verse emphasizes the protective retinue surrounding Kāśī.