Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 22›Shloka 62
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 62

Devanagari script

ऊरुद्वयं च विपुला ललिता च जानू जंघे जवाऽवतु कठोरतरात्र गुल्फौ । पादौ रसातलचरांगुलिदेशमुग्रा चांद्री नखान्त्पदतलं तलवासिनी च

Transliteration

ūrudvayaṃ ca vipulā lalitā ca jānū jaṃghe javā'vatu kaṭhoratarātra gulphau | pādau rasātalacarāṃgulideśamugrā cāṃdrī nakhāntpadatalaṃ talavāsinī ca

Translation

میری دونوں رانوں کی حفاظت وِپُلا کرے؛ میرے گھٹنوں کی حفاظت للِتا کرے۔ میری پنڈلیوں کی نگہبانی جَوا کرے، اور نہایت سخت و مضبوط دیوی میرے ٹخنوں کی حفاظت کرے۔ پاتال کے باشندوں کو بھی مغلوب کرنے والی مُگرا میرے پاؤں اور انگلیوں کی حفاظت کرے؛ چاندری میرے ناخنوں کے کناروں اور تلووں کی حفاظت کرے؛ اور تلوَواسِنی میرے قدموں کے نچلے حصّے کی ہر دم پاسبانی کرے۔

Word by Word
ऊरुद्वयम्the pair of thighs
ऊरुद्वयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऊरु + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; द्विगुसमासः (द्वयम् ऊरू)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
विपुलाbroad, ample (goddess-form)
विपुला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम्
ललिताgraceful, charming
ललिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootललित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
जानूthe two knees
जानू:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजानु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), द्विवचन (वेदिक/छान्दस रूप)
जङ्घेthe two shanks/legs
जङ्घे:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजङ्घा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), द्विवचन
जवाJavā (a goddess-form)
जवा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; देवीनाम
अवतुmay (she) protect
अवतु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव् (धातु)
Formलोट् (imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
कठोरतराharder, very firm
कठोरतरा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकठोर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तर्तम (comparative) विशेषणम्
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
गुल्फौthe two ankles
गुल्फौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुल्फ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), द्विवचन
पादौthe two feet
पादौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), द्विवचन
रसातलचराङ्गुलिदेशम्the region of the toes (of the netherworld-dwellers)
रसातलचराङ्गुलिदेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरसातल + चर + अङ्गुलि + देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषभावः (रसातले चरन्ति ये तेषाम् अङ्गुलिदेशः)
उग्राfierce, formidable
उग्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम्
चन्द्रिCāndrī (moon-like goddess-form)
चन्द्रि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्रि/चन्द्रिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; देवीनाम (पाठभेदे चांद्री)
नखान्तपदतलम्the sole up to the tips of the nails
नखान्तपदतलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनख + अन्त + पद + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः (नखानाम् अन्ते यत् पदतलम्)
तलवासिनीTalavāsinī (she who dwells in the sole)
तलवासिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतल + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषः; वासिन्-प्रत्ययान्त (one who dwells)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
Speaker

Skanda (contextual, Kāśīkhaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (general protective kavaca within Kāśī context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee in Kāśī mentally encircles the lower limbs with radiant Devī-forms—Vipulā at the thighs, Lalitā at the knees, Javā at the shanks, a firm guardian at the ankles, Mugrā subduing netherworld beings at the feet and toes, Cāndrī shining at nails and soles, Talavāsinī guarding the underside of the feet—while the Gaṅgā and temple silhouettes glow in the background.

Characters & Entities
D
Durgā
V
Vipulā
L
Lalitā
J
Javā
C
Cāndrī
T
Talavāsinī
R
Rasātala

FAQs

Devī’s protection is invoked as an all-encompassing ‘kavaca’—a disciplined remembrance that turns fear into faith and steadiness in dharma.

The broader setting is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa, where Devī’s protective grace is praised alongside Kāśī’s sanctity.

This verse functions as a kavaca-style recitation—an instruction by usage: chant to invoke protection over specific limbs.

←Previous Verse
Next Verse→