Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 93

Devanagari script

कस्त्वत्प्रसादं नेक्षेत मर्त्यामर्त्योरगेषु च । सर्वे त्वामुपजीवंति सुराऽसुरखगादयः

Transliteration

kastvatprasādaṃ nekṣeta martyāmartyorageṣu ca | sarve tvāmupajīvaṃti surā'surakhagādayaḥ

Translation

فانیوں، ابدیوں اور ناگوں کی نسلوں میں کون ہے جو آپ کے فضل و کرم کی طلب نہ کرے؟ دیوتا، اسور، پرندے اور سبھی جاندار آپ ہی کے سہارے جیتے ہیں۔

Word by Word

• कः: who
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• त्वत्-प्रसादम्: your grace/favor
• त्वत्-प्रसादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्वत्संबन्धी प्रसादः)

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (particle of negation)

• ईक्षेत: would see/behold
• ईक्षेत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• मर्त्य-अमर्त्य-उरगेषु: among mortals, immortals, and serpents
• मर्त्य-अमर्त्य-उरगेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक) + अमर्त्य (प्रातिपदिक) + उरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (मर्त्याश्च अमर्त्याश्च उरगाश्च)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनामसदृश-विशेषणप्रयोग

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• उपजीवन्ति: live by/depend on
• उपजीवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-जीव् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• सुर-असुर-खग-आदयः: gods, demons, birds, and others
• सुर-असुर-खग-आदयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक) + खग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (सुराश्च असुराश्च खगाश्च) + 'आदि' (etc.)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa typically Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotional address in Kāśī: the speaker praises the deity whose grace is sought by mortals, gods, nāgas, and all creatures, suggesting a cosmic tableau of beings turned toward the Lord.

Characters & Entities

• Devas
• Asuras
• Khagas (birds)
• Uragas (Nāgas/serpents)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All beings—celestial, earthly, and subterranean—are ultimately sustained by Divine grace; therefore seeking that grace is natural and wise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is the Kāśī Khaṇḍa (Vārāṇasī/Kāśī Mahātmya), though this verse itself speaks generally of divine grace rather than naming a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual (snāna, dāna, japa, vrata) is prescribed in this verse.