Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 55

Devanagari script

गिरींद्रगुरुवर्ष्माणः शस्त्रास्त्रोद्यतपाणयः । दिगंतं ते परिप्राप्तास्तदुच्छ्वासानिलाहताः

Transliteration

girīṃdraguruvarṣmāṇaḥ śastrāstrodyatapāṇayaḥ | digaṃtaṃ te pariprāptāstaducchvāsānilāhatāḥ

Translation

ان کے جسم بڑے پہاڑوں کی مانند عظیم تھے؛ ہاتھوں میں ہتھیار اور استر اٹھائے وہ سمتوں کے کنارے تک لپکے—مگر اس کی سانس کی ہوا نے انہیں ٹکر مار کر پیچھے دھکیل دیا۔

Word by Word

• गिरीन्द्रगुरुवर्ष्माणः: having bodies huge like mountain-lords
• गिरीन्द्रगुरुवर्ष्माणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गिरीन्द्र (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक) + वर्ष्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समासः (गिरीन्द्रवत् गुरु वर्ष्म येषाम्) विशेषणम् (ते)

• शस्त्रास्त्रोद्यतपाणयः: with hands raised holding weapons and missiles
• शस्त्रास्त्रोद्यतपाणयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शस्त्र (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + उद्यत (कृदन्त-प्रातिपदिक; उद्-यम् धातु) + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (शस्त्र-अस्त्रैः उद्यताः पाणयः येषाम्) विशेषणम् (ते)

• दिगन्तम्: the end of the directions; horizon
• दिगन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिक् (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (दिशाम् अन्तः)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• परिप्राप्ताः: having reached
• परिप्राप्ताः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकालिक-विशेषण (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Reference/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययवत् निर्देश (correlative ‘that’)

• उच्छ्वासानिलाहताः: struck by the wind of her breath
• उच्छ्वासानिलाहताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उच्छ्वास (प्रातिपदिक) + अनिल (प्रातिपदिक) + आहत (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ-हन् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (उच्छ्वासस्य अनिलेन आहताः) विशेषणम् (ते)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context: Skanda narrating to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī (implied kṣetra-field)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: Colossal, mountain-like daityas surge with raised weapons toward the horizon’s edge; a visible gale—born from the heroine’s breath—slams into them, bending banners, hurling bodies backward, turning aggression into helpless flight.

Characters & Entities

• Daityas (implied)
• Kālarātri (implied by context: 'her breath')

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine power (śakti) need not rely on conventional weapons; even a mere breath can overturn arrogant force, affirming dharma’s supremacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the broader sacred frame; the verse highlights supernatural protection operating within the Kāśī-kṣetra narrative world.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a description of divine might in battle.