Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

Devanagari script

प्रासादं सिद्धलक्ष्म्याश्च विलोक्य कमलाकृतिम् । लक्ष्मीविलाससंज्ञं च को न लक्ष्मीं समाप्नुयात्

Transliteration

prāsādaṃ siddhalakṣmyāśca vilokya kamalākṛtim | lakṣmīvilāsasaṃjñaṃ ca ko na lakṣmīṃ samāpnuyāt

Translation

سِدّھ لکشمی کے کنول نما پرساد کو دیکھ کر، جو ‘لکشمی وِلاس’ کے نام سے مشہور ہے، کون ہے جو لکشمی کو حاصل نہ کرے؟

Word by Word

• प्रासादम्: palace/temple-building
• प्रासादम्: Karman (Object of vilokya)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• सिद्धलक्ष्म्याः: of Siddha-Lakṣmī
• सिद्धलक्ष्म्याः: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सिद्धलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; 'सिद्धा + लक्ष्मी' कर्मधारय-समास-प्रातिपदिक

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• विलोक्य: having seen
• विलोक्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main verb)
• Type: Verb
• Root: वि + लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), धातु: लोक् (to see) उपसर्ग: वि; पूर्वकालिक क्रिया

• कमलाकृतिम्: lotus-shaped
• कमलाकृतिम्: Karman (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: कमला (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
• Form: समास: षष्ठी-तत्पुरुष (कमलाया आकृतिः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रासादम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• लक्ष्मीविलाससंज्ञम्: named “Lakṣmī-vilāsa”
• लक्ष्मीविलाससंज्ञम्: Karman (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक) + विलास (प्रातिपदिक) + संज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: समास: बहुपद-तत्पुरुष (लक्ष्म्याः विलास इति संज्ञा यस्य); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रासादम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• कः: who
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नवाचक

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• लक्ष्मीम्: fortune/prosperity (Lakṣmī)
• लक्ष्मीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• समाप्नुयात्: would attain
• समाप्नुयात्: Kriyā (Main action)
• Type: Verb
• Root: सम् + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; उपसर्ग: सम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lakṣmīvilāsa (Siddhalakṣmī prāsāda)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim-audience via the narrative interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A lotus-shaped temple rises in Kāśī’s lanes, named Lakṣmīvilāsa; pilgrims gaze upward in wonder; Siddhalakṣmī’s presence is felt as a golden aura over the lotus architecture.

Characters & Entities

• Siddhalakṣmī
• Lakṣmīvilāsa (prāsāda)
• Lakṣmī
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana itself—reverent seeing of a sanctified form and place in Kāśī—is praised as a direct channel for auspicious prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The lotus-shaped Siddhalakṣmī temple called ‘Lakṣmīvilāsa’ in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vilokana/darśana—beholding the temple as a devotional act associated with gaining Lakṣmī.