Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

जितरोषरयाः शूराः सौम्यसौंदर्यभूमयः । इत्यादि गुणसंपन्नाः सुसंचितयशोधनाः

Transliteration

jitaroṣarayāḥ śūrāḥ saumyasauṃdaryabhūmayaḥ | ityādi guṇasaṃpannāḥ susaṃcitayaśodhanāḥ

Translation

وہ بہادر تھے جنہوں نے غصّے کے طوفان کو فتح کر لیا تھا؛ نرم خو اور حسن کی سرزمین جیسے تھے۔ ایسے اوصاف سے آراستہ ہو کر انہوں نے نیک نامی کا خزانہ جمع کیا تھا۔

Word by Word

• जितरोषरयाः: having conquered anger and haste
• जितरोषरयाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त; √जि) + रोष (प्रातिपदिक) + रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (रोषं रयं च जिताः = having conquered anger and impetuosity)

• शूराः: heroes/brave ones
• शूराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सौम्यसौंदर्यभूमयः: abodes of gentle beauty
• सौम्यसौंदर्यभूमयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक) + सौंदर्य (प्रातिपदिक) + भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (सौम्यसौंदर्यस्य भूमयः = abodes/grounds of gentle beauty)

• इति: thus
• इति: Discourse marker (वाक्यचिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थे अवतरण/उद्धरण-चिह्न (quotative particle)

• आदि: and so forth
• आदि: Discourse marker (वाक्यचिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: अव्यय; ‘आदि’ = and so on (enumerative)

• गुणसंपन्नाः: endowed with virtues
• गुणसंपन्नाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुण (प्रातिपदिक) + संपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त; √पद्/√पन् with सम्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (गुणैः संपन्नाः = endowed with qualities)

• सुसंचितयशोधनाः: whose wealth is well-stored fame
• सुसंचितयशोधनाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + संचित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त; √चि with सम्) + यशस् (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि-समासः (सुसंचितं यशो धनं येषां ते)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājārṣi addressee

Visual Art Cues

Scene: A heroic king stands not with raised sword but with lowered weapon, calming a conflict; his face gentle, aura luminous; attendants and citizens witness, and a scroll or garland symbolizes ‘yaśas-dhana’.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Strength becomes dharmic when anger is mastered; true ‘wealth’ is the fame born of virtue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a moral-psychological teaching about conquering anger and cultivating virtues.