Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

Devanagari script

आगादिह महादेवो वृषेशो वृषभध्वजात् । बाणेश्वरस्य लिंगस्य समीपे वृषदः सदा

Transliteration

āgādiha mahādevo vṛṣeśo vṛṣabhadhvajāt | bāṇeśvarasya liṃgasya samīpe vṛṣadaḥ sadā

Translation

یہاں مہادیو—ورِشیش—بیل کے جھنڈے والے پروردگار کے دھام سے تشریف لائے ہیں۔ بانیشور کے لِنگ کے قریب وہ سدا مقیم رہتے ہیں اور بیل کی برکت—ثابت قدم قوت اور سہارا—ہمیشہ عطا کرتے ہیں۔

Word by Word

• आगात्: came
• आगात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• महादेवः: Mahādeva
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् देवः’

• वृषेशः: Vṛṣeśa (lord of the bull)
• वृषेशः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषस्य ईशः)

• वृषभध्वजात्: from (him) whose banner is the bull
• वृषभध्वजात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वृषभ + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषभः ध्वजः यस्य) ‘from the one whose banner is a bull’

• बाणेश्वरस्य: of Bāṇeśvara
• बाणेश्वरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बाण + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बाणस्य ईश्वरः)

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• समीपे: near
• समीपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वृषदः: Vṛṣada (name/epithet)
• वृषदः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वृषद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषनाम (epithet)

• सदा: always
• सदा: Visheshana (Temporal modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bāṇeśvara (liṅga) vicinity; Vṛṣeśa-sannidhi

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/śrotṛs (implied)

Visual Art Cues

Scene: A liṅga shrine of Bāṇeśvara with a prominent Nandi/bull motif; Śiva’s presence suggested as a protective aura; devotees seek strength and stability, touching the threshold and offering lamps.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Vṛṣeśa
• Bāṇeśvara
• Vṛṣabha-dhvaja (bull-bannered Śiva)
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is depicted as a permanent seat of Śiva’s presence, where Dharma-strength and steadfastness are bestowed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bāṇeśvara liṅga and its vicinity in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual instruction; the verse highlights Śiva’s abiding presence near Bāṇeśvara.