Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 90

Devanagari script

यैस्तु रुद्रेश्वरं लिंगं काश्यामत्र समर्चितम् । ते रुद्ररूपिणो मर्त्या विज्ञेया नात्र संशयः

Transliteration

yaistu rudreśvaraṃ liṃgaṃ kāśyāmatra samarcitam | te rudrarūpiṇo martyā vijñeyā nātra saṃśayaḥ

Translation

جن لوگوں نے کاشی میں یہاں رودریشور لِنگ کی عقیدت سے پوجا کی ہے، وہ فانی ہوتے ہوئے بھی رودر کے روپ والے سمجھے جائیں—اس میں کوئی شک نہیں۔

Word by Word

• यैः: by whom
• यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• रुद्रेश्वरम्: Rudreśvara (as an epithet)
• रुद्रेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रुद्र + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य ईश्वरः); विशेषणम् ‘लिङ्गम्’

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• समर्चितम्: worshipped/revered
• समर्चितम्: Karma (Object qualified/कर्म)
• Type: Verb
• Root: सम्-र्च् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/भूतकृत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘well-worshipped’—कर्मणि प्रयोगः, ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• रुद्ररूपिणः: having Rudra’s form; Rudra-like
• रुद्ररूपिणः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: रुद्र + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य रूपम् अस्य)

• मर्त्याः: mortals
• मर्त्याः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• विज्ञेयाः: are to be known/should be considered
• विज्ञेयाः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-ज्ञा (धातु)
• Form: कृदन्त (तव्यत्/भाव्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधिलिङ्गार्थक—‘are to be known/should be regarded’

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• अत्र: here/in this matter
• अत्र: Adhikarana (Scope/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudreśvara-liṅga (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/seekers (implied)

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers bilva leaves and water to the Rudreśvara liṅga; as the abhiṣeka flows, the devotee is shown with a faint Rudra-like aura—matted hair motif, ash marks—symbolizing inner transformation.

Characters & Entities

• Rudreśvara
• Śiva-liṅga
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship (pūjā) in Kāśī is framed as transformative—aligning the worshipper’s nature with Rudra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudreśvara liṅga in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Samarcana/pūjā of the Rudreśvara liṅga.