Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

Devanagari script

वाराणस्यामधिष्ठात्री देवता साभिलाषदा । महादेवेति संज्ञा वै सर्वलिंगस्वरूपिणी

Transliteration

vārāṇasyāmadhiṣṭhātrī devatā sābhilāṣadā | mahādeveti saṃjñā vai sarvaliṃgasvarūpiṇī

Translation

وارانسی کی ادھِشٹھاتری دیوی، جو من چاہے مقاصد عطا کرتی ہے، حقیقتاً ‘مہادیوا’ کے نام سے معروف ہے؛ وہ تمام لِنگوں کے سوروپ اپنے اندر سموئے ہوئے ہے۔

Word by Word

• वाराणस्याम्: in Vārāṇasī
• वाराणस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अधिष्ठात्री: the presiding one
• अधिष्ठात्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अधि + स्था (धातु)
• Form: कृदन्त-प्रातिपदिक (तृन्/agent noun), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘presiding (deity)’

• देवता: goddess, deity
• देवता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अभिलाषदा: granting desires
• अभिलाषदा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभिलाष (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (अभिलाषं ददाति इति)

• महादेवेति: “Mahādeva” (thus)
• महादेवेति: Sambandha (Quotative/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: महादेव (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
• Form: इति-निपातयुक्तः उद्धरण/संज्ञासूचकः; ‘(called) Mahādeva’

• संज्ञा: name, designation
• संज्ञा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

• सर्वलिङ्गस्वरूपिणी: having the form of all liṅgas
• सर्वलिङ्गस्वरूपिणी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक) + स्वरूप (प्रातिपदिक) + इन् (प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वेषां लिङ्गानां स्वरूपम् यस्याः सा)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa context, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī) under Mahādevā’s adhiṣṭhāna

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The goddess Mahādevā stands as Vārāṇasī’s presiding power, radiant and benevolent; behind her appear multiple liṅgas as emanations, showing her as sarva-liṅga-svarūpiṇī, granting boons to devotees.

Characters & Entities

• Vārāṇasī
• Adhiṣṭhātrī Devatā
• Mahādevā
• Sarva-liṅga-svarūpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is governed by a presiding divine power that grants aspirations and is inseparable from the totality of Śiva’s Liṅga-presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī (Kāśī) itself, described through its adhiṣṭhātrī devatā (presiding deity).

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is stated; the verse supports worship of the presiding deity and Liṅga-forms throughout Kāśī.