Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61

Devanagari script

कृत्तिवासं समाराध्य भक्तियुक्तेन चेतसा । सर्वलिंगाराधनजं फलं काश्यामवाप्यते

Transliteration

kṛttivāsaṃ samārādhya bhaktiyuktena cetasā | sarvaliṃgārādhanajaṃ phalaṃ kāśyāmavāpyate

Translation

بھکتی سے بھرے ہوئے دل کے ساتھ کرتّی واس کی عبادت کرنے سے، کاشی میں وہ پھل حاصل ہوتا ہے جو تمام لِنگوں کی پوجا سے پیدا ہوتا ہے۔

Word by Word

• कृत्तिवासम्: Kṛttivāsa
• कृत्तिवासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत्तिवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• समाराध्य: having duly worshipped
• समाराध्य: Kriyā (Gerund—prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-राध् (धातु) + ल्यप् (कृत्प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (ल्यप्/क्त्वान्त अव्ययभाव); अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया (having worshipped)

• भक्तियुक्तेन: with devotion-endowed
• भक्तियुक्तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति-युक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (चेतस्-सम्बन्धेन); तृतीया-विभक्ति; एकवचन; समासः—भक्त्या युक्तः

• चेतसा: with the mind
• चेतसा: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन

• सर्वलिङ्गाराधनजम्: born of worship of all liṅgas
• सर्वलिङ्गाराधनजम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-लिङ्ग-आराधन-ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; समासः—सर्वलिङ्गानाम् आराधनात् जातम्

• फलम्: fruit, result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• अवाप्यते: is obtained
• अवाप्यते: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive: ‘is obtained’)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśī-khaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṛttivāseśa/Kṛttivāsa (Kāśī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Sage interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A devotee with folded hands and offerings (bilva, water, lamp) before the Kṛttivāseśa liṅga; behind, faint silhouettes of many other liṅgas dissolve into a single radiant aura, indicating ‘all-liṅga fruit’ contained here.

Characters & Entities

• Kāśī
• Kṛttivāsa
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Focused devotion at a supremely sanctified shrine can equal the merit of extensive worship elsewhere.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The shrine of Kṛttivāsa/Kṛttivāseśvara in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform heartfelt worship (ārādhana) of Kṛttivāsa with bhakti.