Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 90
Devanagari script
चित्रगे चित्रलेखे त्वं पातालतलशायिनः । किंचिदाविर्भवच्चारु तारुण्यालंकृतींल्लिख
Transliteration
citrage citralekhe tvaṃ pātālatalaśāyinaḥ | kiṃcidāvirbhavaccāru tāruṇyālaṃkṛtīṃllikha
Translation
“اے فنِ تصویر میں ماہر چتر لیکھا، تم پاتال کے طبقوں میں رہنے والوں کو بھی بناؤ؛ ان کی دلکش جوانی کو کچھ نمایاں کرو اور شباب کی علامتوں سے آراستہ کر کے دکھاؤ۔”
Word by Word
चित्रगेO Citragā/Citraga (name)
चित्रगे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootचित्रग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; नामविशेषः (सम्भवतः सखी-नाम)
चित्रलेखेO Citralekhā
चित्रलेखे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootचित्रलेखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पातालतलशायिनःthose lying on the floor of the netherworld (Pātāla)
पातालतलशायिनः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाताल-तल-शायिन् (प्रातिपदिक; शायिन् = √शी (धातु) णिनि)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुषः—पातालतले शयन्ति इति
किञ्चित्somewhat
किञ्चित्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (अव्यय/सर्वनाम)
Formपरिमाण/अल्पार्थक-अव्यय (a little/somewhat)
आविर्भवत्becoming manifest / appearing
आविर्भवत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआविर्-भू (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-सम्भव), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग रूपे अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः ‘प्रकटं भवत्’
चारुbeautiful
चारु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (कर्मविशेषण)
तारुण्यालङ्कृतीन्adornments of youth / youthful ornaments
तारुण्यालङ्कृतीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतारुण्य-अलङ्कृति (प्रातिपदिक; अलङ्कृति = √कृ (धातु) क्तिन् उपसर्गेण)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—तारुण्यस्य अलङ्कृतयः/अलङ्काराः
लिखdraw/depict
लिख:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलिख् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Ratnāvalī
Visual Art Cues
Scene: Citralekhā, master artist, is asked to depict Pātāla-dwellers—Nāgas and other beings—rendered with charming youthful features and ornaments, emerging as if from shadow into visibility on the painted surface.
Characters & Entities
R
RatnāvalīC
CitralekhāP
PātālaFAQs
It portrays the vastness of creation across realms—heaven, earth, and netherworld—within the Purāṇic worldview.
No specific Kāśī tīrtha is named in this verse.
None.