Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68

Devanagari script

यो वै जगदधिष्ठाता सोधिष्ठातात्र सर्वगः । सर्वदृक्सर्वदः शर्वः कथं न ज्ञायते विभो

Transliteration

yo vai jagadadhiṣṭhātā sodhiṣṭhātātra sarvagaḥ | sarvadṛksarvadaḥ śarvaḥ kathaṃ na jñāyate vibho

Translation

جو جگت کا حاکمِ اعلیٰ ہے، وہی یہاں بھی حاکم ہے، ہر سو پھیلا ہوا۔ سب کچھ دیکھنے والا، سب کچھ عطا کرنے والا شَروَ—اے قادرِ مطلق، وہ کیسے نہ پہچانا جائے؟

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle), खल्वर्थ/निश्चयार्थक

• जगत्-अधिष्ठाता: the ruler/overseer of the world
• जगत्-अधिष्ठाता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + अधिष्ठातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—जगतः अधिष्ठाता (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अधिष्ठाता: the governor/overseer
• अधिष्ठाता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अधिष्ठातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (adverb of place)

• सर्वगः: all-pervading
• सर्वगः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्वग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—सर्वं गच्छति/सर्वत्र गच्छति इति (उपपद-तत्पुरुष)

• सर्वदृक्: the all-seeing one
• सर्वदृक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + दृश् (धातु/प्रातिपदिक-दृक्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—सर्वं पश्यति इति (उपपद-तत्पुरुष)

• सर्वदः: the giver of all
• सर्वदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + द (धातु/प्रातिपदिक-द)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—सर्वं ददाति इति (उपपद-तत्पुरुष)

• शर्वः: Śarva (Śiva)
• शर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शिवनाम

• कथम्: how
• कथम्: Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• न: not
• न: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• ज्ञायते: is known/recognized
• ज्ञायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive), आत्मनेपद

• विभो: O mighty one
• विभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Kārpaṭika

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara in Kāśī (implied)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Rājendra

Visual Art Cues

Scene: A rhetorical, devotional assertion: Śarva is the universal presider and also presides here; the speaker challenges the listener’s lack of recognition.

Characters & Entities

• Śarva (Śiva)
• Adhiṣṭhātā (presiding deity)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Recognize Śiva as the universal and local presiding divinity; spiritual blindness is failing to see the ever-present Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, as the seat where the universal Lord is explicitly present as the adhiṣṭhātā (Viśveśvara/Śarva).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse emphasizes jñāna (recognition) and devotion.