Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

Devanagari script

नवलक्षाधिकं विप्र षडस्राणां सुतेजसाम् । लक्षद्वयं विदूराणां तुलाविमलवर्चसाम

Transliteration

navalakṣādhikaṃ vipra ṣaḍasrāṇāṃ sutejasām | lakṣadvayaṃ vidūrāṇāṃ tulāvimalavarcasāma

Translation

اے برہمن! نہایت درخشاں چھ کونوں والے جواہرات نو لاکھ سے کچھ زیادہ تھے؛ اور ویدور (بلیّوری/کیٹس آئی) پتھروں کا وزن دو لاکھ تُلا تھا، جو پاکیزہ اور روشن تاب تھے۔

Word by Word

• नवलक्षाधिकम्: exceeding nine lakhs
• नवलक्षाधिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नव + लक्ष + अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; ‘अधिक’ इति विशेषण, संख्यापूर्वक-समास

• विप्र: O brāhmaṇa
• विप्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• षडस्राणाम्: of hexagonal (gems)
• षडस्राणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: षड् + अस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; ‘षड्-अस्र’ = षट्कोण/षड्भुज (hexagonal)

• सुतेजसाम्: of very lustrous (ones)
• सुतेजसाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सु + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; ‘षडस्राणाम्’ इति विशेषण

• लक्षद्वयम्: two lakhs
• लक्षद्वयम्: Visheshana (Quantifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: लक्ष + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; द्विगु-समास

• विदूराणाम्: of cat’s-eye gems (vaidūrya)
• विदूराणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विदूर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• तुलाविमलवर्चसाम्: of those having spotless radiance (equal to a tulā)
• तुलाविमलवर्चसाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तुला + विमल + वर्चस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; ‘विदूराणाम्’ इति विशेषण; (तुला-विमल-वर्चस्) = तुल्यं विमलं वर्चः येषाम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇa (explicitly addressed)

Visual Art Cues

Scene: A ritual hall in Kāśī where radiant hexagonal gems and gleaming cat’s-eye stones are displayed; scribes and priests tally counts while Skanda narrates to a brāhmaṇa, emphasizing brilliance and purity.

Characters & Entities

• Skanda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text frames precious resources as offerings within dharma—enumeration underscores intentional, accountable giving.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the overarching sacred locus in the Kāśī-khaṇḍa; this verse itself is part of a jewel-inventory narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is described; the verse supports the theme of dāna through detailed listing.