Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

भारद्वाजेश्वरं लिंगं लिंगं माद्रीश्वरं वरम् । एकत्र संस्थिते द्वे तु द्रष्टव्ये सुकृतात्मना

Transliteration

bhāradvājeśvaraṃ liṃgaṃ liṃgaṃ mādrīśvaraṃ varam | ekatra saṃsthite dve tu draṣṭavye sukṛtātmanā

Translation

بھاردواجیشور لِنگ اور بہترین مادریشور لِنگ—یہ دونوں ایک ہی مقام پر قائم ہیں؛ جن کی آتما پُنّیہ سے بھرپور ہو اُنہیں ان کے درشن کرنے چاہییں۔

Word by Word

• भारद्वाजेश्वरम्: Bhāradvājeśvara (name of the Lord/liṅga)
• भारद्वाजेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भारद्वाज + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'भारद्वाजस्य ईश्वरः'); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• माद्रीश्वरम्: Mādrīśvara (name of the Lord/liṅga)
• माद्रीश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माद्री + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'माद्र्याः ईश्वरः'); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वरम्: excellent, boon-giving
• वरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• एकत्र: in one place
• एकत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: एकत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (locative adverb: 'in one place')

• संस्थिते: (two) situated
• संस्थिते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), द्विवचन; 'स्थित' = placed

• द्वे: two
• द्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; संख्यावाचक

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वयार्थक (particle: 'but/indeed')

• द्रष्टव्ये: to be seen
• द्रष्टव्ये: Karya (Obligation/कार्य)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
• Form: कृत्य-प्रत्यय (gerundive/obligatory, तव्यत्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; 'द्रष्टव्य' = to be seen

• सुकृतात्मना: by a person of meritorious nature
• सुकृतात्मना: Karana (Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: सुकृत + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास ('सुकृतः आत्मा यस्य' = one whose soul is meritorious); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa narrative, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhāradvājeśvara–Mādrīśvara twin-liṅga sthāna

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Primary interlocutor of the Uttarārdha frame (likely Agastya)

Visual Art Cues

Scene: Two liṅgas in one courtyard shrine—Bhāradvājeśvara and Mādrīśvara—garlanded; a pilgrim with a pure, radiant aura performs darśana and pradakṣiṇā.

Characters & Entities

• Bhāradvājeśvara
• Mādrīśvara
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī concentrates many forms of Śiva; the pilgrim gains merit through reverent darśana of multiple liṅgas even in a single locale.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A single shared location in Kāśī where Bhāradvājeśvara and Mādrīśvara liṅgas are jointly established.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (visiting/seeing) of both liṅgas; no separate rite is specified here.