Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

Devanagari script

अरुणि स्थापितं लिंगं तत्रैव कलशोद्भव । तस्य लिंगस्य सेवातः सर्वामृद्धिमवाप्नुयात्

Transliteration

aruṇi sthāpitaṃ liṃgaṃ tatraiva kalaśodbhava | tasya liṃgasya sevātaḥ sarvāmṛddhimavāpnuyāt

Translation

اے کلشودبھَو (اگستیہ)! وہاں ہی ارُنی کے قائم کردہ ایک لِنگ ہے۔ اس لِنگ کی سیوا سے انسان ہر طرح کی خوشحالی اور فراوانی پا لیتا ہے۔

Word by Word

• अरुणि: at Aruṇi (place/person)
• अरुणि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अरुणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; स्थान/व्यक्तिनाम (in/at Aruṇi)

• स्थापितम्: installed, established
• स्थापितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative: 'caused to be placed')

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)

• कलशोद्भव: O Pot-born one (Agastya)
• कलशोद्भव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कलश + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पञ्चमी/षष्ठीभाव: 'कलशात् उद्भवः' = born from the pot); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तस्य: of it/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• सेवातः: from serving, by service
• सेवातः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेत्वर्थ (cause)

• सर्वाम्: all
• सर्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण

• ऋद्धिम्: prosperity, success
• ऋद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अवाप्नुयात्: may obtain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (addressing Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aruṇi-pratiṣṭhita Liṅga (in Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Kalaśodbhava)

Visual Art Cues

Scene: Aruṇi performs liṅga-pratiṣṭhā; Agastya (Kalaśodbhava) is invoked as listener; devotees offer bilva and lamps; symbols of prosperity (grain, waterpots) appear as auspicious motifs.

Characters & Entities

• Aruṇi
• Agastya (Kalaśodbhava)
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Service to Śiva in Kāśī bears both worldly well-being (ṛddhi) and dhārmic uplift, showing prosperity as a fruit of devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Kāśī location featuring the liṅga installed by the sage Aruṇi.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sevā—regular devotional service/worship of the Aruṇi-sthāpita liṅga.