Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

निर्वेक्ष्यामि सुखान्येव राज्ये निहतकंटके । इति निश्चित्य दुर्बुद्धिः पुनश्चिंतितवान्मुने

nirvekṣyāmi sukhānyeva rājye nihatakaṃṭake | iti niścitya durbuddhiḥ punaściṃtitavānmune

“میں ایسے راج میں، جہاں کانٹے (رکاوٹیں) کاٹ دی گئی ہوں، صرف لذتیں ہی لوں گا۔” یوں فیصلہ کر کے، اے مُنی، اس بدعقل نے پھر سوچا۔

निर्वेक्ष्यामिI will look upon / enjoy (lit. behold)
निर्वेक्ष्यामि:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√īkṣ (ईक्ष्) with nir- (निर् + ईक्ष्)
Formलृट् (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गयुक्त
सुखानिpleasures, comforts
सुखानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
एवonly, indeed
एव:
Prayojaka-bhāva (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
राज्येin the kingdom
राज्ये:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
निहतकण्टकेfree of thorns/obstacles
निहतकण्टके:
Viśeṣaṇa (Qualifier of rājye)
TypeAdjective
Rootnihata-kaṇṭaka (प्रातिपदिक; nihata (√han हन् + नि + क्त) + kaṇṭaka)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमास (removed-thorns = free of obstacles)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)
निश्चित्यhaving decided
निश्चित्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootniścitya (कृदन्त; √ci (चि) with nis- + ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (absolutive/gerund): having ascertained/decided
दुर्बुद्धिःthe evil-minded one
दुर्बुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdur-buddhi (प्रातिपदिक; dur + buddhi)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमास (evil-minded person)
पुनःagain
पुनः:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिसूचक (again)
चिन्तितवान्thought
चिन्तितवान्:
Kriyā (Finite sense via participle)
TypeVerb
Rootcintitavat (कृदन्त; √cint (चिन्त्) + क्तवतुँ)
Formक्तवतुँ-प्रत्ययान्त भूतकालिक कर्तरि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परोक्षभूतार्थे (has thought)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Skanda (narration to Agastya inferred; addressing “muni” in the telling)

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A ruler-aspirant in a dim chamber, pacing and plotting; outside, a ‘thornless’ garden appears unreal, while shadows of consequences gather.

D
Daitya

FAQs

Seeking comfort by destroying rightful restraints is condemned as misguided; true peace arises from dharma, not coercion.

Not specified in this verse; it remains within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-centered purāṇic context.

None.