Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

स्त्रियः पतिव्रता याश्च मम भक्तिसमाहिताः । अविमुक्ते मृता विप्रा यांति ताः परमां गतिम्

Transliteration

striyaḥ pativratā yāśca mama bhaktisamāhitāḥ | avimukte mṛtā viprā yāṃti tāḥ paramāṃ gatim

Translation

جو عورتیں پتی ورتا ہیں اور میری بھکتی میں ثابت قدم ہیں—اے وِپر—اگر وہ اویمُکت میں وفات پائیں تو وہ اعلیٰ ترین گتی کو پہنچتی ہیں۔

Word by Word

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पतिव्रताः: devoted to their husbands
• पतिव्रताः: Modifier (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पति + व्रत (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘स्त्रियः’ विशेषण; (पतिं प्रति व्रतं/पतिव्रता)

• याः: who
• याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Modifier (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• मम: my
• मम: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; (लिङ्ग-अनिश्चित)

• भक्तिसमाहिताः: absorbed in devotion
• भक्तिसमाहिताः: Modifier (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति + समाहित (सम्-आ-धा धातोः क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘स्त्रियः’ विशेषण; ‘भक्त्या समाहिताः’ (devotion-absorbed)

• अविमुक्ते: in Avimukta
• अविमुक्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; देशाधिकरण

• मृताः: having died
• मृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘स्त्रियः’ विधेय/विशेषण

• विप्राः: O brāhmaṇas
• विप्राः: Address (Sambodhana/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे/विशेषणरूपेण प्रयोगः (हे विप्राः)

• यान्ति: go/attain
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• ताः: they (those women)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अन्वादेश

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Modifier (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘गतिम्’ विशेषण

• गतिम्: state/goal
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇa (addressed as ‘vipra’)

Visual Art Cues

Scene: A devoted woman, serene and prayerful, near the Gaṅgā in Avimukta; Śiva’s compassionate light receives her at death; the scene emphasizes dignity, devotion, and peaceful transition to the highest state.

Characters & Entities

• Avimukta
• Vipra (brāhmaṇa addressee)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion (bhakti) combined with virtuous living is amplified in Avimukta; dying there is said to culminate in the highest goal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Avimukta in Kāśī (Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; the verse highlights bhakti and the spiritual efficacy of dying in Avimukta.