Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81

Devanagari script

जैगीषव्यगुहां प्राप्य योगाभ्यसनतत्परः । षण्मासेन लभेत्सिद्धिं वाञ्छितां मदनुग्रहात्

Transliteration

jaigīṣavyaguhāṃ prāpya yogābhyasanatatparaḥ | ṣaṇmāsena labhetsiddhiṃ vāñchitāṃ madanugrahāt

Translation

جَیگیشویَ کی غار تک پہنچ کر جو یوگ کی ریاضت میں یکسو رہے، وہ میرے فضل سے چھ ماہ کے اندر مطلوبہ سِدھی پالیتا ہے۔

Word by Word

• जैगीषव्यगुहाम्: the cave of Jaigīṣavya
• जैगीषव्यगुहाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जैगीषव्य-गुहा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (जैगीषव्यस्य गुहा)

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having reached/obtained’; अव्ययभावः

• योगाभ्यसनतत्परः: intent on practicing yoga
• योगाभ्यसनतत्परः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: योग-अभ्यसन-तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (योगस्य अभ्यसने तत्परः / योगाभ्यसने तत्परः); विशेषणम् (अध्याहृतः साधकः)

• षण्मासेन: within six months
• षण्मासेन: Kāla-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: षण्-मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/काल-परिमाण), एकवचन; द्विगु-समासः (षण्मासः)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सिद्धिम्: success / accomplishment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वाञ्छिताम्: desired
• वाञ्छिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘desired’; विशेषणम् (सिद्धिम्)

• मत्-अनुग्रहात्: from my grace
• मत्-अनुग्रहात्: Hetu/Apadana (Cause/Source हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मम अनुग्रहः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jaigīṣavya-guhā

Type: cave

Skanda Dialogue

Listener: A seeker/pilgrim interlocutor in Kāśīkhaṇḍa frame

Visual Art Cues

Scene: A dim, sacred cave mouth near Kāśī’s lanes; inside, a yogin sits in deep meditation, faint lamp-light reflecting on rock walls; an unseen divine presence implied by a halo-like glow.

Characters & Entities

• Jaigīṣavya-guhā
• Jaigīṣavya
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Focused yoga practice, supported by divine grace, is said to quickly bear fruit in a sanctified place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jaigīṣavya-guhā (the cave associated with Jaigīṣavya) in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertake yoga-abhyāsa with single-mindedness after reaching the cave; the text states a six-month timeframe.