Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 80

Devanagari script

जैगीषव्येश्वरं नाम लिंगं काश्यां सुदुर्लभम् । त्रीणि वर्षाणि संसेव्य लभेद्योगं न संशयः

Transliteration

jaigīṣavyeśvaraṃ nāma liṃgaṃ kāśyāṃ sudurlabham | trīṇi varṣāṇi saṃsevya labhedyogaṃ na saṃśayaḥ

Translation

کاشی میں جَیگیشویَیشور نام کا نہایت نایاب لِنگ ہے۔ جو تین برس تک عقیدت سے اس کی سیوا کرے، وہ یقیناً یوگ کو پالیتا ہے—اس میں کوئی شک نہیں۔

Word by Word

• जैगीषव्येश्वरम्: (the) Lord Jaigīṣavya
• जैगीषव्येश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जैगीषव्य-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (जैगीषव्यस्य ईश्वरः)

• नाम: by name / called
• नाम: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; निपातः (quotative/‘called’ marker)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• सुदुर्लभम्: very rare / extremely hard to obtain
• सुदुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गम्)

• त्रीणि: three
• त्रीणि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषणम् (वर्षाणि)

• वर्षाणि: years
• वर्षाणि: Kāla-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कालपरिमाण (duration)

• संसेव्य: having served / after worshipping
• संसेव्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सेव् (धातु) + सम् (उपसर्ग)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having served’; अव्ययभावः

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• योगम्: yoga / union / spiritual attainment
• योगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न: not / no
• न: Kriyā-pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jaigīṣavyeśvara (within Jyeṣṭheśvara-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A pilgrim-inquirer (traditionally Agastya/other ṛṣi in Kāśīkhaṇḍa frame)

Visual Art Cues

Scene: A quiet Kāśī shrine with the Jaigīṣavyeśvara liṅga adorned with bilva leaves and water-offerings; a yogin-devotee seated nearby counting japa, marking the passage of years by lamps and seasonal garlands.

Characters & Entities

• Jaigīṣavyeśvara
• Kāśī
• Śiva (Liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady, long-term devotion to a Kāśī shrine is presented as a direct means to yogic attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Jaigīṣavyeśvara Liṅga in Kāśī (Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

Continuous ‘saṃsevanā’—regular worship/service at the Liṅga for three years.