Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 88

Devanagari script

नंदिकेश्वर उवाच । विहितः स्यदनः सज्जस्ततोस्तु विजयोदयः । अष्टौ कंठीरवा यत्र यत्रोक्ष्णामष्टकं शुभम्

Transliteration

naṃdikeśvara uvāca | vihitaḥ syadanaḥ sajjastatostu vijayodayaḥ | aṣṭau kaṃṭhīravā yatra yatrokṣṇāmaṣṭakaṃ śubham

Translation

نندیکیشور نے کہا: “رتھ کو شاستری ودھی کے مطابق تیار کر کے آمادہ رکھو؛ اسی سے فتح اور اقبال کا ظہور ہوگا۔ جہاں آٹھ شیر ہوں، اور جہاں آٹھ بیلوں کا مبارک گروہ ہو…”

Word by Word

• नन्दिकेश्वरः: Nandikeśvara
• नन्दिकेश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नन्देः ईश्वरः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √वच् (to speak)

• विहितः: is arranged/ordained
• विहितः: Kriya (Predicate participle/विधेय)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्यय (Past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; √धा with उपसर्ग वि; ‘arranged/ordained’

• स्यादनः: the chariot
• स्यादनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्यन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘chariot’ (orthography in verse: स्यदनः)

• सज्जः: ready
• सज्जः: Kriya (Predicate adjective/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सज्ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ready/prepared)

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक (from there/then)

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (but/indeed)

• विजयोदयः: the rise of victory
• विजयोदयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विजय (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विजयस्य उदयः)

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nominative plural)

• कण्ठीरवाः: lions
• कण्ठीरवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कण्ठीरव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nominative plural)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (where)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (where)

• उक्ष्णाम्: of the bulls/oxen
• उक्ष्णाम्: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: उक्षन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Genitive plural)

• अष्टकम्: a set of eight; octad
• अष्टकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अष्टक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Nom./Acc. singular); here as subject/complement

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (auspicious)

Speaker

Nandīkeśvara

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (Implied) attendants/gaṇas; narrative audience

Visual Art Cues

Scene: Nandīkeśvara, authoritative and calm, instructs attendants to ready a divine chariot; around the chariot are emblematic groups—eight lions and eight bulls—arranged symmetrically like guardians of directions.

Characters & Entities

• Nandīkeśvara
• Lions (kaṇṭhīrava)
• Bulls (ukṣan)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right preparation aligned with dharma is portrayed as the foundation for victory; sacred symbolism marks auspicious power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within the Kāśī tīrtha narrative; it hints at a marked sacred locale identified by emblematic ‘eight lions’ and ‘eight bulls’.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite; it gives an instruction to prepare (vihita/sajja) the chariot—an action within the unfolding sacred episode.