Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51

Devanagari script

तस्माच्छंभो वरं देहि प्रसन्नेनांतरात्मना । इति दिव्यपितॄणां स श्रुत्वा वाक्यं वृषध्वजः

Transliteration

tasmācchaṃbho varaṃ dehi prasannenāṃtarātmanā | iti divyapitṝṇāṃ sa śrutvā vākyaṃ vṛṣadhvajaḥ

Translation

پس اے شَمبھو! اپنے باطنی وجود کو خوشنود کر کے ہمیں ایک ور عطا فرما۔ آسمانی پِتروں کے یہ کلمات سن کر وِرشَدھوج (شیو) نے توجہ سے سنا۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Reason/Source)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; सर्वनाम

• शंभो: O Śambhu
• शंभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• देहि: grant (give)
• देहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• प्रसन्नेन: with a gracious
• प्रसन्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘अन्तरात्मना’ इत्यस्य विशेषणम्

• अन्तरात्मना: with (your) inner self/heart
• अन्तरात्मना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्तरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (अन्तरः आत्मा)

• इति: thus
• इति: Vacana-marker (Quotation/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)

• दिव्यपितॄणाम्: of the divine Pitṛs
• दिव्यपितॄणाम्: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्य + पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; कर्मधारयः (दिव्याः पितरः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: √श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• वाक्यम्: the statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• वृषध्वजः: Śiva (whose banner is the bull)
• वृषध्वजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य ध्वजः वृषः सः)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāpilatīrtha (contextual)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: The celestial Pitṛs, radiant yet humble, request a boon from Śambhu; Śiva as Vṛṣadhvaja turns his attention, listening with composed compassion as devas witness.

Characters & Entities

• Śiva (Śambhu, Vṛṣadhvaja)
• Divya Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere supplication to Śiva, offered with reverence, invites divine grace and boon-giving compassion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ongoing context is Kāśī’s Kāpilatīrtha, where the Pitṛs address Śiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, prayer and petition on behalf of Pitṛs; the detailed śrāddha prescription appears in subsequent verses.