Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

ब्रह्माणं दक्षिणे भागे परिविश्राणितासनम् । दृष्ट्वा संभाविताः सर्वे शर्वेण प्रणता गणाः

brahmāṇaṃ dakṣiṇe bhāge pariviśrāṇitāsanam | dṛṣṭvā saṃbhāvitāḥ sarve śarveṇa praṇatā gaṇāḥ

برہما کو دائیں جانب عزت کا آسن عطا کیا گیا؛ یہ دیکھ کر شَروَ (شِو) کو جھک کر نمسکار کرنے والے سب گن اپنے آپ کو معزز و مکرم سمجھنے لگے۔

ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
दक्षिणेon the right
दक्षिणे:
Adhikarana (Locative qualifier)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; भागे इति विशेषणम्
भागेin the portion/side
भागे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
परिविश्राणितासनम्for whom a seat had been provided
परिविश्राणितासनम्:
Karman (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootपरि-विश्राणित-आसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘परिविश्राणित’ (bestowed/provided) + ‘आसन’ (seat): यस्य आसनं परिविश्राणितम् (one for whom a seat was provided) — विशेषणम् ब्रह्माणम् प्रति
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having seen)
संभाविताःhonoured
संभाविताः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-भावित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (honoured/treated with respect)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; गणाः इति विशेषणम्
शर्वेणby Śarva (Śiva)
शर्वेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भाव (by Śarva/Śiva)
प्रणताःbowed
प्रणताः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र-नत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (bowed down) — गणाः इति विशेषणम्
गणाःthe gaṇas
गणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa narrative frame)

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage-seeker interlocutors of Kāśī-māhātmya (contextual)

Scene: Śiva presides; Brahmā is seated to the right on an honored seat; Hari is nearby; gaṇas bow to Śarva and feel honored, their faces brightening as they witness the Lord’s magnanimity.

B
Brahmā
Ś
Śiva (Śarva)
G
Gaṇas

FAQs

When the Lord establishes honor and right order, all beings feel uplifted; reverence becomes communal dharma.

Kāśī remains the implied sacred locus where the divine court is portrayed.

No explicit ritual; the verse emphasizes satkāra (honoring) and praṇāma (salutation).