Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

अतः स केशवादित्यः काश्यां भक्ततमोनुदः । समर्चितः सदा देयान्मनसो वांछितं फलम्

Transliteration

ataḥ sa keśavādityaḥ kāśyāṃ bhaktatamonudaḥ | samarcitaḥ sadā deyānmanaso vāṃchitaṃ phalam

Translation

پس کاشی میں وہ کیشوادِتیہ—جو بھکتوں پر چھائے ہوئے اندھیرے کو دور کرنے والا ہے—جب عقیدت سے ہمیشہ پوجا جائے تو دل کی چاہت کے مطابق مطلوبہ پھل سدا عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• अतः: therefore
• अतः: Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक-निपात (causal particle: “therefore/for this reason”)

• सः: he/that (deity)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

• केशवादित्यः: Keśavāditya (a form/name of the Sun)
• केशवादित्यः: Karta (Apposition to subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: केशव + आदित्य (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (केशवस्य आदित्यः = Keśava’s Sun / Keśava-Sun)

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• भक्ततमोनुदः: dispeller of devotees’ darkness
• भक्ततमोनुदः: Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: भक्त + तमस् + नुद् (धातु; नुद्—प्रेरणे/अपनोदने)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; समासः (भक्तानां तमः नुदति इति = dispeller of devotees’ darkness)

• समर्चितः: well worshipped
• समर्चितः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अर्च् (धातु; अर्च्—पूजायाम्)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; “well-worshipped”

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• देयात्: should grant
• देयात्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु; दा—दाने)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; परस्मैपद; “may/should give”

• मनसः: of the mind
• मनसः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); एकवचन

• वाञ्छितम्: desired
• वाञ्छितम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छ् (धातु; वाञ्छ्—इच्छायाम्)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; फलम् इति विशेषण

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa norm)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Keśavāditya (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A radiant Keśavāditya icon—solar halo with Vaiṣṇava emblems—receives offerings from devotees in Kāśī; darkness recedes as light spreads over ghāṭs and temples.

Characters & Entities

• Keśavāditya
• Kāśī (Vārāṇasī)
• Bhakta (devotees)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship at Kāśī’s Keśavāditya is depicted as transforming inner darkness and fulfilling righteous heartfelt aspirations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Keśavāditya shrine/manifestation in Kāśī (Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

Samarcana—regular, devoted worship of Keśavāditya.