Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

Devanagari script

सादित्यां मध्यमां संध्यां जपेदादित्यसंमुखः । काललोपो न कर्तव्यस्ततः कालं प्रतीक्षयेत्

Transliteration

sādityāṃ madhyamāṃ saṃdhyāṃ japedādityasaṃmukhaḥ | kālalopo na kartavyastataḥ kālaṃ pratīkṣayet

Translation

دوپہر کی سندھیا میں سورج کے روبرو رخ کر کے جپ کرے۔ مقررہ وقت کو ترک نہ کیا جائے؛ اس لیے درست وقت کا انتظار کر کے ہی اسے ادا کرے۔

Word by Word

• सा: that
• सा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘संध्याम्’ इत्यस्य निर्देशः

• आदित्याम्: solar; of the sun
• आदित्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘संध्याम्’ इत्यस्य विशेषणम् (solar)

• मध्यमाम्: middle (midday)
• मध्यमाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मध्यम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘संध्याम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• संध्याम्: the twilight rite (sandhyā)
• संध्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• जपेत्: should recite
• जपेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• आदित्यसंमुखः: facing the sun
• आदित्यसंमुखः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक) + संमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (आदित्यस्य संमुखः)

• काललोपः: omission of the proper time
• काललोपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक) + लोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कालस्य लोपः)

• न: not
• न: Kriya-pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• कर्तव्यः: to be done; should be done
• कर्तव्यः: Kriya (Predicative obligation/विधेय)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be done)

• ततः: therefore; thereafter
• ततः: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तस्मात्-अर्थे अव्यय (ablatival adverb: therefore/thereafter)

• कालम्: the proper time
• कालम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• प्रतीक्षयेत्: should wait for
• प्रतीक्षयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति√ईक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Gaṇas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (sandhyā-ācāra within the kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijottama addressed

Visual Art Cues

Scene: A devotee at midday, heat-haze over ghats, standing or seated with añjali and mālā, face turned toward the blazing Sun; a clock-like sense of waiting for the exact sandhyā moment.

Characters & Entities

• Madhyāhna-sandhyā
• Āditya (Sun)
• Kāla (proper time)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is protected by honoring time; punctuality in sacred duties is itself a form of reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the overarching sacred context; the verse prescribes universal sandhyā conduct.

What ritualistic prescription is mentioned?

Midday sandhyā-japa should be done facing the Sun, without skipping or collapsing the proper time-window.