Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64

Devanagari script

भर्जयैनं चणकवत्तप्तवालुक कर्परैः । भ्राष्ट्रे विकटवक्त्रत्वं परसंतापकारिणम्

Transliteration

bharjayainaṃ caṇakavattaptavāluka karparaiḥ | bhrāṣṭre vikaṭavaktratvaṃ parasaṃtāpakāriṇam

Translation

اسے چنوں کی طرح گرم ریت سے بھرے ٹھیکروں سے بھون ڈالو۔ بھوننے والے برتن میں، دوسروں کو ستانے والے اس شخص کا چہرہ مسخ اور خوفناک بنا دو۔

Word by Word

• भर्जय: fry/roast!
• भर्जय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भर्ज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• एनम्: him
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• चणकवत्: like chickpeas
• चणकवत्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चणक (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: अव्यय (उपमानार्थक-वत्, adverbial ‘like’)

• तप्त-वालुक-कर्परैः: with hot sand and potsherds
• तप्त-वालुक-कर्परैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, तप् धातु) + वालुक (प्रातिपदिक) + कर्पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (तप्तवालुकैः च कर्परैः च)

• भ्राष्ट्रे: in a roasting-pan
• भ्राष्ट्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भ्राष्ट्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• विकट-वक्त्रत्वम्: ugly-facedness
• विकट-वक्त्रत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विकट (प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक-त्वान्त

• पर-संताप-कारिणम्: causing others’ suffering
• पर-संताप-कारिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक) + संताप (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—(दण्ड्यं पुरुषं)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A terrifying karmic kitchen: the tormentor is roasted like chickpeas amid potsherds filled with scorching sand; his face becomes grotesque in the roasting-pan—symbolizing deformation of one’s inner nature through cruelty.

Characters & Entities

• Tapta-vāluka (hot sand)
• Bhrāṣṭra (roasting pan)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

To harm others is to invite harm upon oneself; compassion and non-cruelty are affirmed as dharmic necessities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī remains the larger frame, but the verse itself focuses on karmic recompense rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is ethical—avoid causing suffering and cultivate dharmic conduct.