Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 8

पठतो मे गतः कालस्तथोपार्जयतो धनम् । नाराधितो महेशानः कर्मनिर्मूलनक्षमः

paṭhato me gataḥ kālastathopārjayato dhanam | nārādhito maheśānaḥ karmanirmūlanakṣamaḥ

‘میرا وقت پڑھنے میں گزر گیا، اور اسی طرح دولت کمانے میں بھی؛ مگر مہیشان، جو کرم کو جڑ سے اکھاڑ دینے پر قادر ہے، میں نے اس کی آرادھنا نہیں کی۔’

पठतःwhile (I) was studying
पठतः:
Shashthi-sambandha (Genitive absolute-like/षष्ठी)
TypeVerb
Rootपठ् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘of me who is reading/while I was studying’
मेof me/my
मे:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
गतःpassed
गतः:
Kriya (Predicate adjective/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (कालः) ‘gone/passed’
कालःtime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), ‘thus/likewise’
उपार्जयतःwhile earning
उपार्जयतः:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeVerb
Rootउप-आर्ज् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘of me who is earning/while earning’
धनम्wealth
धनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
आराधितःworshipped
आराधितः:
Kriya (Predicate adjective/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootआ-राध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (महेशानः) ‘worshipped/propitiated’
महेशानःMahēśāna (Śiva)
महेशानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ईशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (‘महान् ईशानः’)
कर्मनिर्मूलनक्षमःcapable of uprooting karma
कर्मनिर्मूलनक्षमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर्म (प्रातिपदिक) + निर्मूलन (निर्मूल्/निर्मूलय्, भावप्रातिपदिक) + क्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कर्मणां निर्मूलने क्षमः) विशेषणम् (महेशानः)

Śivaśarmā (inner speech/lament within Agastya’s narration)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: Śivaśarmā confesses with folded hands, manuscripts and coins set aside; in the background rises a Śiva temple with a liṅga, suggesting the shift from worldly pursuits to worship that uproots karma.

M
Maheśāna (Śiva)
K
Karma

FAQs

Learning and prosperity are incomplete without devotion; worship of Śiva, the uprooter of karmic bondage, is presented as essential for true freedom.

No site is named in the line, but the Kāśīkhaṇḍa framework links Śiva-worship and karmic release to the sacred geography of Kāśī.

Ārādhana (worship/propitiation) of Maheśāna (Śiva) is urged implicitly as the remedy for karmic entanglement.