Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

चित्तमंतर्गतं दुष्टं तीर्थस्नानान्न शुद्ध्यति । शतशोथ जलैर्धौतं सुराभांडमिवाशुचि

cittamaṃtargataṃ duṣṭaṃ tīrthasnānānna śuddhyati | śataśotha jalairdhautaṃ surābhāṃḍamivāśuci

جو چِتّ اندر سے فاسد ہو وہ تیرتھ میں اشنان سے پاک نہیں ہوتا؛ جیسے شراب کا برتن سینکڑوں بار پانی سے دھویا جائے تب بھی ناپاک رہتا ہے۔

cittammind
cittam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
antargatamgone within, internal
antargatam:
Karta-pradhana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootantar (अव्यय/प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त) (समास/उपपद)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अन्तर्’ (अव्यय) + ‘गत’ (क्त, √gam) = अव्ययीभाव-समास; विशेषणम् (चित्तस्य)
duṣṭamcorrupt
duṣṭam:
Karta-pradhana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootduṣṭa (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (चित्तस्य)
tīrtha-snānātfrom bathing at a pilgrimage-place
tīrtha-snānāt:
Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + snāna (प्रातिपदिक) (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (तीर्थस्य स्नानम्)
nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
śuddhyatibecomes purified
śuddhyati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootśudh (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
śataśaḥhundreds of times
śataśaḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootśataśas (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/आवृत्त्यर्थक-अव्यय (hundreds of times)
jalaiḥwith waters
jalaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
dhautamwashed
dhautam:
Karta-pradhana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhāv (धातु) → dhauta (कृदन्त)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (भाण्डस्य)
surā-bhāṇḍama liquor-vessel
surā-bhāṇḍam:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootsurā (प्रातिपदिक) + bhāṇḍa (प्रातिपदिक) (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सुरायाः भाण्डम्)
ivalike
iva:
Sambandha (Comparison marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमानार्थक-अव्यय (comparative particle)
aśuciimpure
aśuci:
Karta-pradhana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootaśuci (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (भाण्डस्य/चित्तस्य—अशुचि)

Skanda

Tirtha: Kāśī-tīrthas (general)

Type: ghat

Scene: At a tīrtha-ghāṭa, a person repeatedly pours water over a stained vessel; the stain remains. Beside it, a heart-mind symbol is darkened; a sage points inward, indicating the true cleansing is internal.

K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Outer rites cannot cleanse a corrupted heart; inner reform is essential for purification.

Tīrthas in general are referenced; in Kāśīkhaṇḍa the statement safeguards Kāśī’s sanctity by insisting on inner readiness.

The verse critiques reliance on snāna alone and implies the need for repentance, restraint, and purification of intention.