Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 87
Devanagari script
तिर्यग्गतीरविर्नायं नायमग्निः सधूमवान् । क्षणप्रभाप्यसौ नैव को नः सम्मुख एत्यसौ
Transliteration
tiryaggatīravirnāyaṃ nāyamagniḥ sadhūmavān | kṣaṇaprabhāpyasau naiva ko naḥ sammukha etyasau
Translation
“یہ آسمان میں چلنے والا سورج نہیں، نہ یہ دھوئیں والی آگ ہے۔ پھر بھی یہ لمحاتی چمک بھی نہیں—یہ کون ہے جو سیدھا ہمارے سامنے چلا آ رہا ہے؟”
Word by Word
तिर्यक्-गतिःone with sideways motion / a transverse course
तिर्यक्-गतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतिर्यक् (अव्यय/प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अविःthe sun (aviḥ as a Vedic/poetic term)
अविः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अग्निःfire
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स-धूमवान्with smoke
स-धूमवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/सह) + धूमवत् (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (सह-समास); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्षण-प्रभाmomentary radiance
क्षण-प्रभा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवादार्थक-अव्यय (even/also)
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (indeed/just)
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नःof us / our
नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (enclitic)
सम्मुखम्in front (of us)
सम्मुखम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसम्मुख (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय)
Formदेशवाचक-अव्यय (in front, face-to-face)
एतिcomes
एति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
असौthat one
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Surāḥ (the gods), collectively
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Devas speak in alarmed wonder: it is neither the sun’s course nor smoky fire nor a brief lightning-flash—who approaches them head-on?
Characters & Entities
S
Surāḥ (Devas)FAQs
The divine can appear beyond familiar categories; spiritual reality exceeds ordinary labels like ‘sun’ or ‘fire’.
No specific tīrtha is named in this verse; it belongs to the Kāśī-khaṇḍa narrative setting.
None in this verse.