Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25

Devanagari script

तेषां वचनमाकर्ण्य नयाम इति सोरगी । शशाप तान्क्रुधाविष्टा नागांश्चागः समागतान्

Transliteration

teṣāṃ vacanamākarṇya nayāma iti soragī | śaśāpa tānkrudhāviṣṭā nāgāṃścāgaḥ samāgatān

Translation

ان کے یہ الفاظ—“ہم اسے لے جائیں گے”—سن کر وہ آسمانی بانو غضب سے بھر گئی اور اس نے انہیں بھی اور وہاں جمع ہونے والے ناگوں کو بھی لعنت دی۔

Word by Word

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• वचनम्: words, statement
• वचनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + कर्णय्/कर्ण् (धातु; ‘to hear’)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘having heard’

• नयामः: we lead/take
• नयामः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन, परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Vakyartha-marker (Quotation/इत्यादि)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरणसूचक (quotative particle)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उरगी: female serpent
• उरगी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उरगी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शशाप: cursed
• शशाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तान्: them
• तान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• क्रुधाविष्टा: possessed by anger
• क्रुधाविष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रुधा + आविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ + √विश् + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सा उरगी)

• नागान्: serpents
• नागान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अगः: sin, offense
• अगः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समागतान्: assembled, having come together
• समागतान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (नागान्)

Speaker

Skanda

Visual Art Cues

Scene: A celestial lady (suraṅgī/divyā) flares with anger as men declare their intent to abduct/lead her away; a gathered assembly of nāgas listens; the moment of curse is depicted as fiery speech emanating from her mouth.

Characters & Entities

• Kadru (implied by context of Nāgas)
• Nāgas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma-driven intent and coercion provoke karmic consequences, here symbolized through a curse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly named in this verse; it is part of a narrative passage within Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is narrative, describing a curse and its immediate target.