Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

Devanagari script

पित्रोर्गिरं निराकृत्य ये तिष्ठेयुः सुदुर्मदाः । अत्याहितमिह प्राप्य गच्छेयुस्तेऽचिराल्लयम्

Transliteration

pitrorgiraṃ nirākṛtya ye tiṣṭheyuḥ sudurmadāḥ | atyāhitamiha prāpya gaccheyuste'cirāllayam

Translation

جو لوگ ماں باپ کی بات رد کر کے غرور کے نشے میں اکڑ کر کھڑے رہتے ہیں، وہ اسی دنیا میں سخت نقصان اٹھاتے ہیں اور جلد ہی ہلاکت کو پہنچتے ہیں۔

Word by Word

• पित्रोः: of the two parents
• पित्रोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), द्विवचन

• गिरम्: speech, command
• गिरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• निराकृत्य: having rejected
• निराकृत्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: निर् + आ + कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/absolutive), ‘having rejected’

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धसूचक

• तिष्ठेयुः: should remain/stand
• तिष्ठेयुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• सुदुर्मदाः: very arrogant
• सुदुर्मदाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु + दुर्मद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• अत्याहितम्: great harm, grave wrong
• अत्याहितम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अति + आहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धा + आ + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मपद (object)

• इह: here
• इह: Desha-adhikarana (Locative sense/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘having obtained/meeting with’

• गच्छेयुः: should go
• गच्छेयुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अचिरात्: soon
• अचिरात्: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अचिरात् (अव्यय/तद्धितान्त)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time)

• लयम्: destruction, dissolution
• लयम्: Gati-karman (Goal/object of motion/गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: लय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau: arrogant youths turning away from seated parents who offer counsel; a shadow of impending calamity behind them, suggesting swift ‘laya’ (destruction).

Characters & Entities

• parents (pitṛ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disrespecting parental counsel is portrayed as a fast path to worldly suffering and eventual ruin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is mentioned in this verse; it is a general dharma instruction within the Kāśīkhaṇḍa framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse teaches behavioral discipline—listening to parents and abandoning pride.