Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

Devanagari script

शंकरोग्रगिरिजापते पते विश्वनाथविधिविष्णु संस्तुत । वेदवेद्यविदिताऽखिलेंगि तत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

Transliteration

śaṃkarogragirijāpate pate viśvanāthavidhiviṣṇu saṃstuta | vedavedyaviditā'khileṃgi tatvāṃ natosmi natavāṃchitaprada

Translation

اے شنکر، اے پرجلال رب، اے گِرجا پتی؛ اے وِشوَناتھ، جن کی ستائش برہما (ودھی) اور وِشنو کرتے ہیں؛ ویدوں سے جانے جانے والے، ہر شے میں بسنے والے تَتْو کے جوہر—میں تجھے سجدۂ نیاز کرتا ہوں؛ جھکنے والوں کو من چاہے ور عطا فرما۔

Word by Word

• शंकर: O Śaṅkara
• शंकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक; शिवनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• उग्र: O Ugra (the fierce one)
• उग्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; शिवनाम

• गिरिजापते: O husband of Girijā (Pārvatī)
• गिरिजापते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: गिरिजा + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; 'गिरिजायाः पतिः'

• पते: O Lord
• पते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• विश्वनाथ: O Lord of the universe
• विश्वनाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विश्व + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; 'विश्वस्य नाथः'

• विधि: Brahmā
• विधि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक; ब्रह्मा)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासे पूर्वपद

• विष्णु: Viṣṇu
• विष्णु: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासे पूर्वपद

• संस्तुत: praised
• संस्तुत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; क्त-प्रत्यय; 'सम्यक् स्तुतः'

• वेदवेद्य: knowable through the Vedas
• वेदवेद्य: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: वेद + वेद्य (प्रातिपदिक; √विद् से)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; 'वेदैः वेद्यः'

• विदित: known
• विदित: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: विदित (प्रातिपदिक; √विद्)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; क्त-प्रत्यय; 'ज्ञातः'

• अखिल: all, entire
• अखिल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; विशेषण

• इङ्गि: (of) all signs/indications (uncertain reading)
• इङ्गि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: इङ्गि (प्रातिपदिक; पाठभेद/दुर्लभ)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (अनिश्चित), सम्बोधन (8), एकवचन; सम्भाव्यं 'इङ्गित' (चेष्टा/लक्षण) इत्यर्थे पाठदोषः

• तत्त्वाम्: you, the Reality (tattva) (as read)
• तत्त्वाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2), एकवचन; पाठे 'तत्त्वाम्' सम्भाव्यं 'त्वाम्' इत्यस्य स्थानापन्नं/द्वितीयं सम्बोधनम्

• नतः: bowed
• नतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नत (प्रातिपदिक; √नम्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन

• नतवाञ्छितप्रद: O giver of desired boons to the bowed
• नतवाञ्छितप्रद: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नत + वाञ्छित + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

Speaker

Mārtaṇḍa (Sūrya), inferred from context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśvanātha (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Inside the Viśvanātha temple: the liṅga radiates; Brahmā and Viṣṇu appear in reverent posture praising Śiva; the devotee bows, sensing Śiva as the essence within all beings.

Characters & Entities

• Śiva
• Śaṅkara
• Girijā (Pārvatī)
• Viśvanātha
• Brahmā (Vidhi)
• Viṣṇu
• Vedas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the highest gods praise Viśvanātha; the supreme reality is to be sought through Vedic insight and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśvanātha of Kāśī (Vārāṇasī), the central sacred presence of the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse supports worship through praise, remembrance, and surrender.