Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 42

Devanagari script

ते धन्याः सर्वलोकेषु सर्वधर्माश्रयाश्च ते । यतंते सर्वभावेन परोपकरणाय ये

Transliteration

te dhanyāḥ sarvalokeṣu sarvadharmāśrayāśca te | yataṃte sarvabhāvena paropakaraṇāya ye

Translation

وہ سب جہانوں میں مبارک ہیں؛ وہی سب دھرموں کی پناہ ہیں—جو اپنے پورے وجود کے ساتھ دوسروں کی بھلائی کے لیے کوشاں رہتے ہیں۔

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• धन्याः: blessed
• धन्याः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ते)

• सर्वलोकेषु: in all worlds
• सर्वलोकेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्वलोक (प्रातिपदिक; सर्व+लोक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन

• सर्वधर्माश्रयाः: having refuge in all dharmas / grounded in all righteousness
• सर्वधर्माश्रयाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्वधर्म (प्रातिपदिक; सर्व+धर्म) + आश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ते)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; पुनरुक्ति (emphatic)

• यतन्ते: strive
• यतन्ते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यत् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान/Present); प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्

• सर्वभावेन: with their whole being
• सर्वभावेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्वभाव (प्रातिपदिक; सर्व+भाव)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘with whole being’

• परोपकरणाय: for helping others
• परोपकरणाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: परोपकरण (प्रातिपदिक; पर+उपकरण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन

• ये: who
• ये: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

Speaker

Śiva (continuing instruction to Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A declarative, blessing-like moment: Śiva’s words seem to radiate outward, as if honoring all who labor for the common good; Sulakṣaṇā stands as exemplar.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The pinnacle of dharma is wholehearted service; such people become the living foundation of righteousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the textual locus; the verse expresses the kṣetra’s dharmic ideal rather than naming a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is stated; the practice recommended is sustained, wholehearted paropakāra.