Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 14

Devanagari script

राजराजः स एवाभूत्सर्वेषां धनदः सताम् । स एव रुद्रमूर्तिश्च प्रेक्षिष्ट रिपुभी रणे

Transliteration

rājarājaḥ sa evābhūtsarveṣāṃ dhanadaḥ satām | sa eva rudramūrtiśca prekṣiṣṭa ripubhī raṇe

Translation

وہی بادشاہوں کا بادشاہ بنا، تمام نیکوں کو دولت عطا کرنے والا؛ اور جنگ میں وہ رودر کی مورت بن کر ظاہر ہوا—دشمنوں کے لیے ہیبت ناک۔

Word by Word

• राज-राजः: king of kings
• राज-राजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञां राजा)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• अभूत्: became
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक (सामान्य), षष्ठी (6th case), बहुवचन; सर्वनामसदृश

• धनदः: giver of wealth (Kubera)
• धनदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• सताम्: of the good/virtuous
• सताम्: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय

• रुद्र-मूर्तिः: an embodiment of Rudra
• रुद्र-मूर्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य मूर्तिः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• प्रेक्षिष्ट: he looked upon; he appeared (to be seen)
• प्रेक्षिष्ट: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + ईक्ष् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• रिपु-भीः: with fear of the enemy / as enemy-fear
• रिपु-भीः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रिपु + भी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रिपोः भीः)

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Twofold tableau: (1) the king distributing wealth to the righteous; (2) the same figure in battle blazing like Rudra, eyes fierce, enemies trembling.

Characters & Entities

• Rudra
• Divodāsa (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma integrates generosity and fierce protection: nurturing the righteous while confronting adharma with Rudra-like resolve.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to the Kāśī/Vārāṇasī-centered adhyāya, glorifying the sacred city indirectly through the exalted qualities of its ruler.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is on kingship, protection, and Śaiva valor.