Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

अन्यानि काललक्ष्माणि तिष्ठंतु कलशोद्भव । जरैव प्रथमं लक्ष्म चित्रं तत्रापि भीर्नहि

anyāni kālalakṣmāṇi tiṣṭhaṃtu kalaśodbhava | jaraiva prathamaṃ lakṣma citraṃ tatrāpi bhīrnahi

اے کلش سے پیدا ہونے والے! زمانے کی دوسری نشانیاں رہنے دو؛ بڑھاپا ہی پہلا اور سب سے بڑا نشان ہے۔ تعجب یہ کہ پھر بھی لوگوں کے دل میں خوف نہیں جاگتا۔

anyāniother
anyāni:
Karta-viśeṣaṇa (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘lakṣmāṇi’)
kālalakṣmāṇisigns of time
kālalakṣmāṇi:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक) + lakṣma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (kālasya lakṣmāṇi = ‘marks/signs of time’)
tiṣṭhantulet them remain
tiṣṭhantu:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√sthā (धातु: स्था)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
kalaśodbhavaO pot-born one
kalaśodbhava:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootkalaśa (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (kalaśāt udbhavaḥ = ‘born from the pot’; epithet)
jarāold age
jarā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjarā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
evaindeed/alone
eva:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (only/indeed)
prathamamfirst
prathamam:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: ‘first’)
lakṣmamark/sign
lakṣma:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootlakṣma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (context: predicate/mark)
citramstrange/wondrous
citram:
Karma-viśeṣaṇa (Predicative qualifier)
TypeAdjective
Rootcitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative adjective: ‘wonderful/strange’)
tatrathere/in that
tatra:
Adhikaraṇa (Locative setting)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: ‘there/in that matter’)
apieven/also
api:
Sambandha (Emphasis/Addition)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-निपात (also/even)
bhīḥfear
bhīḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
hiindeed
hi:
Sambandha (Emphasis/Reason)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/हेतु-निपात

Skanda (deduced; direct address to Agastya, kalaśodbhava)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Agastya (kalśodbhava)

Scene: A sage addressing ‘Kalashodbhava’ (Agastya): behind them, a crowd ignores an elderly figure leaning on a staff; time’s emblems (withered leaves, setting sun) remain, but jarā stands foremost—yet the crowd shows no fear.

A
Agastya (Kalaśodbhava)
K
Kāśī

FAQs

Old age is an obvious warning of time’s power, yet people remain heedless; therefore one should awaken to dharma and liberation.

Kāśī is the broader Adhyāya’s focal sacred geography, though not named in this single verse.

No explicit ritual is prescribed; the verse is admonitory, preparing the listener for Kāśī-centered practice.