Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 62

Devanagari script

दक्षिणं चरणं न्यस्य वामोरूपरि योगवित् । याम्योरूपरि वामं च पद्मासनमिदं विदुः

Transliteration

dakṣiṇaṃ caraṇaṃ nyasya vāmorūpari yogavit | yāmyorūpari vāmaṃ ca padmāsanamidaṃ viduḥ

Translation

اہلِ یوگ کہتے ہیں: دایاں پاؤں بائیں ران پر رکھے، پھر بایاں پاؤں دائیں ران پر—یہی پدم آسن (کنول آسن) ہے۔

Word by Word

• दक्षिणम्: right
• दक्षिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)

• चरणम्: foot
• चरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• न्यस्य: having placed
• न्यस्य: Kriya-visheshana (Converb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नि + अस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); धातु: अस् (to place/throw) उपसर्ग: नि-; अर्थ: ‘स्थापयित्वा’ (having placed)

• वामोरूपरि: upon the left thigh
• वामोरूपरि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: वाम (प्रातिपदिक) + ऊरु (प्रातिपदिक) + उपरि (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समास; ‘वामस्य ऊरोः उपरि’ इति स्थानवाचक-अव्यय (locative adverbial)

• योगवित्: knower of yoga; yogin
• योगवित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) + विद् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (योगं वेत्ति इति)

• याम्योरूपरि: upon the right thigh
• याम्योरूपरि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: याम्य (प्रातिपदिक) + ऊरु (प्रातिपदिक) + उपरि (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समास; ‘याम्यस्य (दक्षिणस्य) ऊरोः उपरि’ स्थानवाचक-अव्यय

• वामम्: left
• वामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वाम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• पद्मासनम्: lotus posture (padmāsana)
• पद्मासनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्म/प्रत्ययार्थ-नाम), एकवचन; तत्पुरुषः (पद्मवत्/पद्मस्य आसनम्)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• विदुः: they know; they call
• विदुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्ण/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: A yogin demonstrates Padmāsana: right foot on left thigh, left foot on right thigh; posture symmetrical, spine erect, gaze soft; Kāśī’s ghāṭas/temples faintly behind.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Padmāsana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Correct posture is a foundation for yoga—discipline of the body supports concentration and dharmic practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the setting of the Kāśīkhaṇḍa; the verse itself gives yogic method rather than naming a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescribed practice is Padmāsana: right foot on left thigh, left foot on right thigh.