Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

Devanagari script

अविमुक्तेश्वरं लिंगं स्मृत्वा दूरगतोपि च । जन्मद्वयकृतात्पापात्क्षणादेव विमुच्यते

Transliteration

avimukteśvaraṃ liṃgaṃ smṛtvā dūragatopi ca | janmadvayakṛtātpāpātkṣaṇādeva vimucyate

Translation

اگر کوئی دور بھی ہو، اویمکتیشور لِنگ کا سمرن کرے تو دو جنموں میں کیے ہوئے گناہوں سے بھی وہ ایک ہی لمحے میں چھوٹ جاتا ہے۔

Word by Word

• अविमुक्तेश्वरम्: Avimukteśvara
• अविमुक्तेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष-समास

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive)

• दूर-गतः: gone far away
• दूर-गतः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दूर (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारय-समास (दूरः गतः)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-भाव (even)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• जन्म-द्वय-कृतात्: from that done in two births
• जन्म-द्वय-कृतात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Adjective
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; तत्पुरुष-समास (द्वयोः जन्मनोः कृतम्)

• पापात्: from sin
• पापात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन

• क्षणात्: in a moment
• क्षणात्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; कालवाचक

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (indeed/just)

• विमुच्यते: is freed
• विमुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-मुच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः ‘is released’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukteśvara Liṅga

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee far from Kāśī closes the eyes and visualizes the Avimukteśvara liṅga; a subtle thread of light connects the heart to the Kāśī sanctum, burning away two-lifetime sins.

Characters & Entities

• Avimukteśvara
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Smaraṇa (remembrance) of the kṣetra-deity works beyond distance, purifying deep karmic residue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Avimukta-kṣetra through its liṅga, Avimukteśvara, whose remembrance carries the kṣetra’s grace.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa (devotional recollection) of Avimukteśvara is the practice indicated.