Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

Devanagari script

किंचिद्विज्ञप्तुकामोहं तन्मदर्थं करोषि चेत् । ततः करोम्यहं राज्यं पृथिव्यामसपत्नवत्

Transliteration

kiṃcidvijñaptukāmohaṃ tanmadarthaṃ karoṣi cet | tataḥ karomyahaṃ rājyaṃ pṛthivyāmasapatnavat

Translation

“میری ایک چھوٹی سی عرض ہے۔ اگر آپ میرے لیے وہ کر دیں تو میں زمین پر اپنی حکومت کو بے حریف قائم کر دوں گا۔”

Word by Word

• किंचित्: something
• किंचित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किंचित् (सर्वनाम/अव्ययप्राय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (indefinite pronoun)

• विज्ञप्तु-कामः: desirous of making a request
• विज्ञप्तु-कामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विज्ञप्तु (तुमुनन्त; √ज्ञप्/ज्ञा caus. ‘to inform/request’) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः — ‘विज्ञप्तुं कामः’ (desirous to request/inform)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन

• तत्-मदर्थम्: for my sake/for that purpose of mine
• तत्-मदर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मत् (अस्मद्-सम्बद्ध) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः — ‘तत् मम अर्थम्’ (for that purpose of mine)

• करोषि: you do
• करोषि: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक अव्यय (conditional particle ‘if’)

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमसूचक (then)

• करोमि: I do/make
• करोमि: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन

• राज्यम्: kingdom/rule
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• पृथिव्याम्: on the earth
• पृथिव्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• असपत्नवत्: without rivals
• असपत्नवत्: Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: असपत्न (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित-प्रत्यय; possessive)
• Form: अव्ययवत्-प्रयोगः/विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2), एकवचन (राज्यम् इति विशेष्यस्य अनुरूपम्); ‘-वत्’ = ‘having/like’

Speaker

King Ripuṃjaya (Divodāsa-to-be)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king, still respectful, raises a hand in gentle petition, expressing a ‘small request’; Brahmā listens attentively. A symbolic map-like earth or royal parasol can hint at ‘asapatna’ sovereignty.

Characters & Entities

• Brahmā (implied addressee)
• Ripuṃjaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even when empowered by grace, a ruler seeks legitimacy through dialogue and sanctioned conditions rather than arrogance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within Kāśī’s sacred narrative (Kāśīkhaṇḍa), but it does not name a particular tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces a forthcoming request that may shape the narrative’s dharmic conditions.