Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

दक्षिणोन्नत वक्षोजा पुत्रिणी त्वग्रणीर्मता । वामोन्नतकुचा सूते कन्यां सौभाग्यसुंदरीम्

Transliteration

dakṣiṇonnata vakṣojā putriṇī tvagraṇīrmatā | vāmonnatakucā sūte kanyāṃ saubhāgyasuṃdarīm

Translation

جس عورت کا دایاں پستان بلند ہو، وہ بیٹوں کی ممتاز ماں سمجھی جاتی ہے۔ اور جس کا بایاں پستان بلند ہو، وہ بیٹی کو جنم دیتی ہے—جو خوبصورت اور خوش بختی سے آراستہ ہوتی ہے۔

Word by Word

• dakṣiṇonnata: right-raised
• dakṣiṇonnata: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: dakṣiṇa (प्रातिपदिक) + unnata (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः (दक्षिणः उन्नतः)

• vakṣojā: (woman) with breasts on the chest; bosomed woman
• vakṣojā: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: vakṣas (प्रातिपदिक) + ja (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (वक्षसि जाता)

• putriṇī: having a son/children
• putriṇī: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: putrin (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• tu: but/indeed
• tu: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधान/विरोधार्थक-निपातः (but/indeed)

• agraṇīḥ: leader, foremost woman
• agraṇīḥ: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: agraṇī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (ईकारान्त-प्रातिपदिक)

• matā: considered, regarded
• matā: Predicate (state)
• Type: Adjective
• Root: man (धातु) + ta (क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) ‘मन्ता/मता’ = ‘considered’

• vāmonnata: left-raised
• vāmonnata: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: vāma (प्रातिपदिक) + unnata (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुषः (वामः उन्नतः)

• kucā: (woman) with breasts
• kucā: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: kuca (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (आकारान्त)

• sūte: gives birth to
• sūte: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: sū (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• kanyām: a daughter
• kanyām: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: kanyā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• saubhāgyasuṃdarīm: beautiful with good fortune
• saubhāgyasuṃdarīm: Viśeṣaṇa (of kanyām)
• Type: Adjective
• Root: saubhāgya (प्रातिपदिक) + sundarī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुषः (सौभाग्येन सुन्दरी)

Speaker

Skanda

Visual Art Cues

Scene: A domestic scene suggested through symbols: a couple receiving counsel from a sage in Kāśī; background shows a shrine lamp and distant ghat, indicating that even household life is lived under Kāśī’s sacred gaze.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It reflects traditional predictive symbolism about offspring, presented as part of dharma-style lakṣaṇa teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it sits within the Kāśī-khaṇḍa compilation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.