Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

आखुरोमा गूढमणिः सुश्लिष्टः संहतः पृथुः । तुंगः कमलपर्णाभः शुभोश्वत्थदलाकृतिः

Transliteration

ākhuromā gūḍhamaṇiḥ suśliṣṭaḥ saṃhataḥ pṛthuḥ | tuṃgaḥ kamalaparṇābhaḥ śubhośvatthadalākṛtiḥ

Translation

چوہے جیسے بالوں والی، جس کی مَنی (کلیٹورس) خوب چھپی ہوئی ہو؛ جو قریب سے جڑی، گھنی اور چوڑی ہو؛ بلند، کنول کی پنکھڑی جیسی—مبارک، اور اشوتھ کے پتے کی مانند شکل والی۔

Word by Word

• आखुरोमा: having hair like a rat (rat-haired)
• आखुरोमा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आखु-रोमन् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (आखोः रोम इव/आखुसदृशरोमा)

• गूढमणिः: with a hidden gem
• गूढमणिः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: गूढ (कृदन्त; √गुह्/गूह्) + मणि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (गूढः मणिः यस्य/गूढमणिः)

• सुश्लिष्टः: well-joined, closely fitted
• सुश्लिष्टः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सु-श्लिष्ट (कृदन्त; √श्लिष्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (क्त)

• संहतः: compact, consolidated
• संहतः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सं-हत (कृदन्त; √हन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• पृथुः: broad, large
• पृथुः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: पृथु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तुंगः: high, lofty
• तुंगः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: तुंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कमलपर्णाभः: having the appearance of a lotus-leaf
• कमलपर्णाभः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: कमल-पर्ण-आभ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (कमलस्य पर्णस्य आभा/आभः)

• शुभः: auspicious, fair
• शुभः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अश्वत्थदलाकृतिः: having the shape of an aśvattha leaf
• अश्वत्थदलाकृतिः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: अश्वत्थ-दल-आकृति (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (अश्वत्थस्य दलस्य आकृतिः यस्य)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A didactic courtly/household setting in Kāśī: a learned narrator enumerates auspicious feminine marks using lotus-leaf and aśvattha-leaf metaphors; the visual emphasis is symbolic (lotus, aśvattha) rather than explicit anatomy.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It is a catalog of auspicious/inauspicious physical ‘signs’ (lakṣaṇa) within the narrative tradition, not a direct teaching on pilgrimage merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is specified in this verse; it occurs within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-centered framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.