Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 34

Devanagari script

विनता चिपिटा दीर्घा निर्मांसासंकटाकटिः । ह्रस्वा रोमयुता नार्या दुःखवैधव्यसूचिका

Transliteration

vinatā cipiṭā dīrghā nirmāṃsāsaṃkaṭākaṭiḥ | hrasvā romayutā nāryā duḥkhavaidhavyasūcikā

Translation

جو عورت جھکی ہوئی، چپٹی، دراز اندام، بے گوشت اور تنگ کمر والی ہو؛ قد میں چھوٹی اور بال دار ہو—ایسی علامتیں غم اور بیوگی کی نشان دہی کرتی ہیں۔

Word by Word

• विनता: bent
• विनता: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: वि + नम् (धातु) + त (कृत्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (bent/stooped)

• चिपिटा: flat
• चिपिटा: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: चिपिट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (flat)

• दीर्घा: long
• दीर्घा: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (long)

• निर्मांस: fleshless
• निर्मांस: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: निर् + मांस (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद-विशेषण (without flesh)

• असंकटा: not narrow
• असंकटा: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: अ + संकटा (प्रातिपदिक)
• Form: नञ्-समासार्थक-विशेषण (not narrow/without tightness)

• कटिः: waist
• कटिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• निर्मांसासंकटाकटिः: a waist that is fleshless and not narrow
• निर्मांसासंकटाकटिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निर्मांस + असंकटा + कटि (प्रातिपदिकानि)
• Form: कर्मधारय-समास (विशेषणद्वययुक्तं विशेष्यं); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘निर्मांसा च असंकटा च या कटिः’

• ह्रस्वा: short
• ह्रस्वा: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: ह्रस्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (short)

• रोम: hair
• रोम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रोमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग (hair)

• युता: endowed with
• युता: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: यु (धातु) + त (कृत्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (endowed with)

• रोमयुता: hairy (having hair)
• रोमयुता: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: रोमन् + युत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘रोमभिः युता’

• नार्या: a woman
• नार्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (poetic variant for नारी)

• दुःख: sorrow
• दुःख: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग (sorrow)

• वैधव्य: widowhood
• वैधव्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वैधव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग (widowhood)

• सूचिका: indicating
• सूचिका: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: सूचिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (indicating)

• दुःखवैधव्यसूचिका: indicating sorrow and widowhood
• दुःखवैधव्यसूचिका: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: दुःख + वैधव्य + सूचिका (प्रातिपदिकानि)
• Form: तत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘दुःखं वैधव्यं च सूचयति’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sober tableau: a learned narrator enumerates inauspicious traits; the visual mood is cautionary, with subdued colors and a contemplative setting rather than erotic display.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It presents conventional omen-like bodily markers found in some traditional texts; it is descriptive within the narrative rather than a core Kāśī-māhātmya teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the overarching sacred setting of the Kāśīkhaṇḍa, though no individual tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.