Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 93

Devanagari script

प्रातःस्नानं हरेत्पापमलक्ष्मीं ग्लानिमेव च । अशुचित्वं च दुःस्वप्नं तुष्टिं पुष्टिं प्रयच्छति

Transliteration

prātaḥsnānaṃ haretpāpamalakṣmīṃ glānimeva ca | aśucitvaṃ ca duḥsvapnaṃ tuṣṭiṃ puṣṭiṃ prayacchati

Translation

صبح کا غسل گناہ، بدبختی (اَلکشمی) اور تھکن کو دور کرتا ہے۔ یہ ناپاکی اور برے خواب مٹا کر اطمینان اور قوتِ حیات عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• प्रातःस्नानम्: morning bath
• प्रातःस्नानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रातः (अव्यय) + स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (प्रातः काले स्नानम्)

• हरेत्: should remove
• हरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अलक्ष्मीम्: misfortune
• अलक्ष्मीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• ग्लानिम्: weariness
• ग्लानिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ग्लानि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अशुचित्वम्: impurity
• अशुचित्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अशुचित्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• दुःस्वप्नम्: bad dream
• दुःस्वप्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुः (उपसर्ग/अव्यय) + स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (दुःखदः स्वप्नः)

• तुष्टिम्: contentment
• तुष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पुष्टिम्: nourishment/prosperity
• पुष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्रयच्छति: bestows
• प्रयच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + यम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā in Kāśī (ghāṭa-snāna)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (frame) / within section: Agastya addressed as Kalaśodbhava in nearby verses

Visual Art Cues

Scene: At dawn on a Kāśī ghāṭa, a devotee steps into the river; the first light touches the water, while the city’s temples silhouette behind; the mood is cleansing and auspicious.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daily morning bathing is presented as a dharmic discipline that purifies both outer life and inner fortune, leading to well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is situated in the Kāśīkhaṇḍa, implying the sacred milieu of Kāśī (Vārāṇasī), though no single tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prātaḥsnāna—bathing at dawn/morning as a daily observance for purity and auspicious results.