Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

जिगाय शार्ङ्गिणं संख्ये दधीचिः शंभुसेवया । प्राजापत्यपदं प्राप दक्षः संशील्य शंकरम्

Transliteration

jigāya śārṅgiṇaṃ saṃkhye dadhīciḥ śaṃbhusevayā | prājāpatyapadaṃ prāpa dakṣaḥ saṃśīlya śaṃkaram

Translation

شَمبھو کی خدمت کے زور سے ددھیچی نے جنگ میں شارنگ دھاری (وشنو) کو مغلوب کیا؛ اور دکش نے شنکر کی عقیدت سے پرجاپتی کا منصب پایا۔

Word by Word

• जिगाय: conquered
• जिगाय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• शार्ङ्गिणम्: Śārṅgin (Viṣṇu, bearer of Śārṅga bow)
• शार्ङ्गिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शार्ङ्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• संख्ये: in battle
• संख्ये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• दधीचिः: Dadhīci
• दधीचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दधीचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शंभुसेवया: by service to Śambhu (Śiva)
• शंभुसेवया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शंभुसेवा (प्रातिपदिक; शंभु + सेवा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (‘शंभोः सेवा’)

• प्राजापत्यपदम्: the status of Prajāpati
• प्राजापत्यपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राजापत्यपद (प्रातिपदिक; प्राजापत्य + पद)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (‘प्रजापतेः सम्बन्धि पदम्’)

• प्राप: attained
• प्राप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्राप् (धातु; प्र + आप्)
• Form: लिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• दक्षः: Dakṣa
• दक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• संशील्य: having served; having practiced devotion to
• संशील्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: संशील् (धातु; सम् + शील्)
• Form: कृदन्त (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय/gerund), ‘having practiced/served’

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Dadhīci, empowered by Śiva’s blessing, stands victorious in a symbolic ‘battle’ against Viṣṇu bearing the Śārṅga bow; beside it, Dakṣa receives a ceremonial insignia of Prajāpati office after honoring Śaṅkara.

Characters & Entities

• Dadhīci
• Śārṅgin (Viṣṇu)
• Śambhu (Śiva)
• Dakṣa
• Śaṅkara (Śiva)
• Prajāpati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-sevā is depicted as a source of extraordinary power and high cosmic rank, surpassing ordinary limitations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

In Kāśīkhaṇḍa, Śaṅkara’s sphere—Kāśī—is the implied sacred setting where honoring Śiva is supremely fruitful.

What ritualistic prescription is mentioned?

The practice emphasized is sevā/saṃśīlana—reverent service and honoring of Śiva (Śambhu/Śaṅkara).