Previous Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 865

क्षुत्क्षामः शुष्ककंठोष्ठो हाहेति परिदेवयन् । पुनः काशीपुरीं प्राप्तः परिम्लानमुखो वणिक्

kṣutkṣāmaḥ śuṣkakaṃṭhoṣṭho hāheti paridevayan | punaḥ kāśīpurīṃ prāptaḥ parimlānamukho vaṇik

بھوک سے نڈھال، گلا اور ہونٹ خشک، ‘ہائے ہائے’ کہہ کر نوحہ کرتا ہوا وہ تاجر پھر کاشی پوری پہنچا—چہرہ بالکل پژمردہ تھا۔

क्षुत्क्षामःemaciated from hunger
क्षुत्क्षामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + क्षाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (क्षुत्-क्षामः = क्षुधया क्षामः)
शुष्ककंठोष्ठःwith dry throat and lips
शुष्ककंठोष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुष्क (प्रातिपदिक) + कण्ठ (प्रातिपदिक) + ओष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शुष्कौ कण्ठ-ओष्ठौ यस्य)
हाहा“alas! alas!”
हाहा:
Sambodhana/Exclamation (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootहाहा (अव्यय/उद्गार)
Formउद्गार-अव्यय (interjection)
इतिthus
इति:
Discourse marker (उक्तिसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
परिदेवयन्lamenting
परिदेवयन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootपरि + दिव् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परिदेवयन् = विलपन्
पुनःagain
पुनः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (adverb)
काशीपुरीम्to Kāśī city
काशीपुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (काशी-रूपा पुरी)
प्राप्तःhaving reached
प्राप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्राप्तः’ = आगतः/attained
परिम्लानमुखःwith a withered face
परिम्लानमुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + म्ला (धातु) → म्लान (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (परिम्लानं मुखं यस्य)
वणिक्the merchant
वणिक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवणिज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; वणिक् (वणिज्-शब्दः, प्रथमा एकवचन)

Skanda (deduced: narrative portion within Skanda’s discourse)

Tirtha: Kāśī (Vārāṇasī), Avimukta-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A gaunt merchant, dust-covered and exhausted, staggers toward the ghāṭ-lined skyline of Kāśī; his lips cracked, eyes hollow, hands clasped in helpless lament as temple spires rise beyond the Gaṅgā haze.

K
Kāśīpurī (Vārāṇasī)
M
merchant (vaṇik)

FAQs

Even amid hardship, the pull of Kāśī as a sacred refuge remains compelling—pilgrimage and return to the kṣetra are portrayed as spiritually significant.

Kāśīpurī (Vārāṇasī), approached as a salvific and protective sacred city.

No explicit prescription; the verse functions as narrative setup emphasizing the pilgrim’s condition and return.