Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64
Devanagari script
विहाय मध्येऽरण्यानि तं ययौ च स्वपक्कणम् । द्वित्राण्यहानि संभ्रम्य स कार्पटिकसत्तमः
Transliteration
vihāya madhye'raṇyāni taṃ yayau ca svapakkaṇam | dvitrāṇyahāni saṃbhramya sa kārpaṭikasattamaḥ
Translation
بیچ کے جنگلوں کو چھوڑ کر وہ اپنے ہی ٹھکانے کو چلا گیا۔ دو تین دن اضطراب میں بھٹکنے کے بعد، وہ کارپٹکوں میں افضل…
Word by Word
विहायhaving left
विहाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + हा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): 'having left/abandoned'
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; अधिकरणार्थे
अरण्यानिforests
अरण्यानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
स्व-पक्कणम्his own dwelling/settlement (pakkana)
स्व-पक्कणम्:
Karma/Goal (कर्म/गन्तव्य)
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पक्कण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (स्व + पक्कण)
द्वि-त्राणिtwo or three
द्वि-त्राणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (द्वि + त्रि = 'two or three') संख्याविशेषणम्
अहानिdays
अहानि:
Karma (कर्म; duration as object)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
संभ्रम्यhaving roamed in confusion
संभ्रम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + भ्रम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): 'having wandered about/confusedly roamed'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
कार्पटिक-सत्तमःthe best of mendicants
कार्पटिक-सत्तमः:
Karta-apposition (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्पटिक (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक; तमप्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (कार्पटिक + सत्तम)
Speaker
Narrative voice (Skanda relating to Agastya)
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣis / addressed to 'muni'
Visual Art Cues
Scene: The mendicant exits the forest edge toward a small hut/settlement; his face shows agitation easing into weary calm; two or three day-night cycles suggested by changing sky bands.
Characters & Entities
K
kārpaṭika (mendicant/pilgrim)FAQs
Restlessness follows confusion; the pilgrim’s path requires steadiness and right orientation.
No single site is named in this line; the broader text glorifies Kāśī as the sacred goal.
None.